Profilar i norsk folkemusikk  og folkedans
Oddvar Nygaard (1919-1985)  (bilete av kvartetten)
Gudbrandsdølen Oddvar Nygaard frå Hondorp i Sør-Fron var og er svært sentral i norsk gamaldansmusikk. Saman med Ola Opheim frå Vågå revolusjonerte han norsk runddansmusikk på 2. halvdel av 1900-talet med ein ny og frisk dansbar gamaldansmusikk med fela og trekkspelet i sentrum. Oddvar Nygård spela trekkspel og fekk opplæring mellom andre av Ottar E. Akre. På 40- og 50-talet spela han både gamaldans og meir moderne rytmer på ulike hotell og tilstellingar. Første plata spela han inn allereide i 1942. På eit husmorlagsmøte på Hundorp i 1959 spela han første gong saman med friskusen Ola Opheim, og det vart ein stor suksess - og eit samarbeid som skulle vare resten av livet. Over alt der dei spela strøymde folket til i store flokkar. I perioden 1964 -85 spela han inn med orkesteret sitt 24 LP'ar med omlag 340 melodiar, mest saman med Ola Opheim på fele, Finn Westbye på gitar og Håkon Nilsen på bass. Det blir fortalt at ein gong spela dei inn 5 LP'ar på ein dag! Stundom var andre musikarar med, til dømes Rolf Syvertsen på trekkspel, og iblant kjendis-vokalistar som Børt Erik Thoresen og Ole Ellefseter. Nygaard laga sjølv ca 170 komposisjonar. Av dei mest kjente kan nemnast "Storjutul'n", "Villrosa", "50-årsdagen", "Så sveitten hølja" og "Vals te' tusen". Med Oddvar Nygaard kom det ei blømingstid for gamaldansmusikken i Noreg. Nygaards kvartett spela også svært mykje i NRK. I 1973 fekk han Spellemannsprisen første gongen han vart utdelt. I 1995 gav plateselskapet hans Emi i samarbeid med Rasmus Stauri ut ein samle-CD med eit tverrsnitt av Nygaard-musikken, minneplata "Spelemannsliv".
 
Per Mathiassen Bolstad (1833-1910) (bilete)
var frå Stryn men budde det meste av livet i Ålesund. Han var den første spelemannen i Bolstad-slekta som merka seg ut. Han byrja tidleg med fela (flatfele), og i 16-18 års alderen var han i Bergen og fekk opplæring i fiolinspel og notelære. Eldste broren Elias var ein sers flink hallingdansar og var fleire gonger i desse åra i Bergen og dansa på "Det Norske Theateret" til Ole Bull. Per fekk vere med i teateret og vart kjent med Ole Bull. Rolf Myklebust fortel at Per såg iblant at Elias og Ole Bull tok ryggtak - dei var begge stor og sterke. P.M. Bolstad, som han normalt skreiv seg, busette seg i Ålesund, og attåt arbeidet hadde han eige ensemble for ballmusikken i byen, spela mykje til dans i selskap og var ofte spelemann i bryllup i bygdene på Sunnmøre og i Romsdal. Han hadde eit stort repertoar av gamle Nordfjorslåttar, og stundom kom det spelemenn frå Nordfjord for å lære. Mellom desse var dei to dugande Stryn-spelemennene og parhestane John Bolstad (sonen til Elias) og  John Øvreeidet.
   
Per Bolstad (1875-1967)  (bilete)
var frå Ålesund, men hadde sterke band til Stryn.  Faren Per Mathiasen Bolstad (1833-1910) var frå Stryn og var ein god spelemann. Han budde det meste av livet i Ålesund. Per Bolstad lærde både slåttemusikk og fiolinspel av faren frå han var liten. Han vart fiolinist og først og fremst kjent som komponist av over 600 komposisjonar - mange av desse i hans typiske gamaldansstil. Han hadde orkester i mange år, og mange av slåttane hans vart svært folkekjære. Han var også ein framifrå spelemann i tradisjonell folkemusikk. Bolstad spela ofte i radio. Bolstad vart tidleg blind, men slutta ikkje å komponere eller spele for det. Av kjende Bolstad-slåttar kan nemnast "Fagre Stryn", "Det glade Ålesund", "En aften på Grotli", "Glade Johan" og "Krunebrura". Mange av komposisjonane til Bolstad er vanskeleg å spele, og har vore lite nytta i gamaldansmiljøet i seinare år. Til liks med faren var sonen Per også vidunderbarn på fiolin og ein svært lovande fiolinist, men han døydde tidleg. 
Johannes Dahle (1890-1980) (bilete)
Johannes Dale frå Tinn i Telemark var ein framifrå spelemann. Far til Johannes var Knut Knutson Dahle som var sonen til den velkjende spelemannen Knut Johannesson Dahle (1834-1921), som Johan halvorsen skreiv opp mange slåttar etter. Johannes førte ei lang rad slåttar vidare i ubrigda form  frå farfar sin til yngre spelemenn, med Olav Øyaland (1922- ) i spissen. Dette var slåttar i tradisjon etter Håvard Gibøen, Knut Lurås, Hans Fykerud, Myllarguten og andre.  Etter oppmoding av Torkjell Haugerud laga Johannes også mange slåttar sjølv - bortimot 60 - lyriske mest. Mange av desse slåttane har vorte mykje nytta seinare, som til dømes "Rakstejenta", "Innved omnen" og "Tuntreet".  Johannes gjorde svært mange innspelingar i NRK - 434 til saman, og 357 i åra 1958 - 1964, av desse om lag 260 ulike gamle slåttar. Johannes fekk mange utmerkingar - kongens fortensmedalje i gull, byste, Myllargutens gullmedalje , heiderlagsmedlem i LfS, Haugerudprisen etc. Han var ein av dei beste spelemennene i si tid i Telemark, og ein svært viktig tradisjonsformidlar.
 
Gunnar K. Dahle (1902-1988) (bilete)
Gunnar Dahle var ein framifrå spelemann frå Tinn i Telemark. Saman med broren Johannes var han den som bar den rike arven etter bestefaren Knut J. Dahle (1834-1921) vidare - ei ubroten tradisjonsline frå tidleg 1700-tal. Mange spelemenn har fått lære slåttar av Gunnar og Johannes Dahle. Gunnar spela inn over 200 slåttar for NRK. Han byrja spele i 11-årsalderen. Han spela mykje til leik og dans og var også spelemann då Klara Semb heldt kurs i Tinn i 1922. Han var med i Tinn Spelemannslag i 1917, og seinare vart han musikalsk leiar fora Vestfjorddalen spelemannslag i meir enn 50 år. Han gifta seg i 1926 med Sonnev Grønnskjei, busette seg på småbruket Grønnes og dei fekk 4 born. I unge åra arbeidde han som tømmerhoggar og målar, men fekk i 1929 arbeid på Norsk Hydro  der han etter kvart vart formann og fabrikkmeister. Gunnar deltok ikkje så mykje på kappleikar, men spela meir i gjestebod og på konsertar og i kyrkjer. Første gongen han deltok på kappleik var i 1917, og til saman fekk han over 60 førstepremiar frå kappleikar. Som pensjonist fekk han betre tid til å spele, og byrja frå 1971, så han vart tilsett i Folkemusikkopplæringa i Telemark og med det byrja eit omfattande arbeid med å lære opp nye spelemenn.  Ein gong spela han i utlandet - saman med Knut Buen i Berlin i 1980. På sine eldre dagar fekk han  mange heidersutmerkingar. I 1970 fekk han kongens fortenstmedalje, i 1977 Torkjell Haugerudprisen og i 1980 Tinn kommunes første kulturpris. Han fekk også den første æresprisen til Tinn Spelemannslag i 1982. Han var med i fleire TV-program og deltok i fleire fonogramutgjevingar, mellom anna "Slåtter opus 72" med Knut Buen og Einar Steen-Nøkleberg. Gunnar spela inn over 200 slåttar for NRK. 
 
Magne Manheim (1928-1997) (bilete)
Manheim vart fødd i Seljord som yngste av 12 søner til den kjende spelemannen Harald Manheim (1879-1936) og kona Tone. Magne lærte først hardingfelespel, og vart tidleg ein svært dugande spelemann. Men frå konfirmasjons-alderen også fiolinspel. Han flytta til Oslo i 1947, tok artium, gjekk i fiolinlære og fekk fast tilsetjing i Kringkastingsorkesteret  frå 1956. Manheim  var med på mange konsertar, solist med orkester, spelferder, utanlandsturar, rikskonsertar, skulekonsertar og anna som hardingfelespelar. Han la ned eit stort arbeid for LfS, der han var leiar i 2 år frå 1948. Han samarbeidde mykje med kjente spelemenn som Eivind Groven og Henrik Gjellesvik (svigerfaren), Kjetil Løndal og Sigbjørn B. Osa. Manheim har spela inn mange slåttar for NRK og på plate, ikkje minst komposisjonar etter  Torkjell Haugerud. Då han vart pensjonist, flytta han og kona attende til Seljord i 1989, og var aktivt med i spelemannsmiljøet der. I 1990 var han med og stifta Seljord spelemannslag.
 
Rolf Myklebust (1908-1990)
Myklebust var frå Stryn, sonen til spelemannen Jakob Myklebust, og spelemannen Jens Maurset var gudfar hans. Etter realskule og gymnas på Sandane vart det Musikkkonservatoriet og profesjonelt musikkliv i Oslo. Etter kvart fekk han interesse for folkemusikken, og byrja å skrive opp folkemusikk i Nordfjord i 1941. I 1952 vart han tilsett som programsekretær i NRK heilt til 1978, og vart kalla "folkemusikkhalvtimen personleg". Han gjorde svært mange opptak frå alle kantar av landet, og bygde opp NRKs folkemusikkarkiv. Etter at han slutta i NRK skreiv han boka "50 år med folkemusikk" - ei grundig dokumentasjon av sitt arbeid med folkemusikken og med mykje informasjon om norsk folkemusikk og spelemenn. Seinare gav han ut ei fin kjeldehistorisk samling i 6 hefte "Slåttar i Nordfjordtradisjon" - både musikken og stoff om spelemennene. Han har også skreve ei lang rekkje artiklar om folkemusikk i ulike tidsskrift og blad. I mange år hadde han eige ensemble som mellom anna spela inn turdansmusikk.
  
Anders Nilson Reed (1849-1924)
Han var ein av dei viktigaste tradisjonskjeldene og tradisjonsskaparane i Nordfjord. Han var fødd i Breim, men budde det meste av livet i Utvik, der han var skreddar. han var ein svært mykje nytta sspelemann i brullaup og til dans, og hadde ei stor slåttekunne. Han spela i lag med karar som Loms-Jakup og Magne Maursæt. Arne Bjørndal skreiv oppslåttar etter Reed i 1918.
  
Kjetil Løndal (1907-1987) (bilete)  (bilete)
I 10-åra etter krigen var Kjetil Løndal ein av dei fremste spelemennene i landet. Han var frå Tuddal, sonen til storspelemannen Svein K. Løndal (1864-1949), og bror til spelemennene Einar (1914-2006)og Olav (1904-1986). I ungdomen var han snikkar, men flytta tidleg (1939) til Oslo der han var vaktmeister i ei stor boligblokk i Casparis gate. Heimen hans i Oslo vart ein samlingsstad for spelemenn som var eller kom til byen. I lang tid var han ein av dei sentrale personane i Laget for Folkemusikk, og var musikalsk leiar der i mange år (frå 1945 til 1980). Mange fekk lære felespel av Kjetil, mellom dei også Lille-Bjørn Nilsen.  Han var også ein framifrå dansar og heldt mange kurs i teledans. I Telelaget i Oslo var han spelemann og instruktør i ei lang rekkje år. Han fekk ei rad 1.-premiar på kappleikar, og var norgesmeister i spel 4 gonger (1956, 1958, 1959 og 1966) og i dans i 1954. Han var også formann i Landslaget for spelemenn (1950-52). Han gjorde meir enn 200 opptak med NRK, første gong han spela der var i 1931. Løndal var med på ei rad utanlandsturnear, i mange europeiske land og to gonger i USA. Ein lang turne med "Dans ropte fela" i 1961 og i 1972. Han var svært interssert i feler, og laga også ein del feler sjølv. Han vart påskjøna med ei rad utmerkingar. Han fekk Myllargutmedalja i sølv og gull, Haugerudprisen, heiderlagsmann i LfS og LfF og kongens fortenstmedalje i gull. I samband med 100-årsdagen for då han vart fødd i 2007, var det ein stor minnekonsert for han i Oslo, og det kom ut ein CD med opptak ffrå NRK (Løndalsspel II).
  
Sjur Helgeland (1858-1924) (bilete)
Ved sida av Ola Mosafinn (1828-1912) er Helgeland rekna som kanskje beste spelemannen på Vestlandet. Han var frå Myrkedalen ved Voss. Han lærde først spel av faren Lars Helgeland ("Brita-Lars") (1823-1907), og elles lærde han spel etter dei viktige kjeldene i Vossebygdene i tidene før: Anders Øyelson Hyrt ("Gamle-Hagen") (1771-1844), Nils Olavson Rekve (1777-1846) og Nils Olavson Mørkve ("Bygdatroen") (1781-1857). Han lærde også mykje "moderne" spel (valsespel). Sjur utvikla tidleg ein teknikk med bogen som var betre enn alle andre. Han var også svært flink til å lage slåttar sjølv, til dømes "Sivlefossen", "Budeiene på Vikafjell", "Vårlengting" og andre. Sjur var svært heimekjær og reiste ikkje vidt omkring. Men han spela mykje på Voss, i Bergen og i bygdene deromkring, og deltok på kappleikar, og spela mykje i Vestmannalaget. Han spela også ofte for Grieg.  I 1911 spela han inn ein del slåttar for pathefonopptak (saman med Ola Mosafinn og Magnus Dagestad). Sjur var ikkje så viljug å lære frå seg spel, mest gjekk vidare til dei to brørne Sigurd Borge (1889-1953) og Nils Borge (1892-1970). I 1929 vart det avduka ein minnestein på kyrkjegarden på Vossestrand.
 
Anders Kjerland (1900-1989) (bilete)
var frå Granvin, sonen til Severin og Ingeleiv Kjerland. Anders lærde først spel av far sin, som hadde lært slåttar av mange i Hardanger og Voss som Lars Røynstrond ("Hatle-Lars") (1822-1899) og Ola Mosafinn. Anders lærde også av Granvin-spelemannen Nils Nilsen Eide ("Tråen") (1873-1946), Jacob Svartveit (1850-1942) og Sjur Håstabø ("Nolten") (1872-1945) (brorson til den kjende Ola Håstadbø). Men mest fekk han likevel lære av storspelemannen  i Hardanger på den tida Halldor Meland (1884-1972) i Ullensvang. Atten år gamal byrja han på Landsgymnaset på Voss, og fekk lære av spelemenn der, mellom andre Per Berge og Magnus Dagestad (1865-1957) og seinare av mellom andre Arne Bjørndal. Anders deltok på første Landskappleiken i 1923, og vart best i si klasse. Anders fekk seg snekkarverkstad, gifta seg i 1931 med grannejenta Anna, same året som han fekk seg ei ny god Olaf G. Helland-fele. Dei fekk tre born, Ingeleiv, Severin og Knut. Anders fekk etter kvart eit svært stort repertoar - både gamalt og nytt spel - først og fremst prega av Haldor Meland, men var også sterkt påverka av Torkjell Haugerud (1876-1954) og Eivind Mo (1904-1995). Mo laga også ein slått til Anders. I 1948 var han med å skipa Hardanger Spelemannslag og la ned eit stort arbeid der. Han hadde også oppgåver i Landslaget for spelemenn og vart æresmedlem der i 1965. Han har deltatt på svært mange kappleikar med jamt godt resultat. Han har også spela mykje i NRK, der dei har ca 500 opptak etter han. Mange har lært spel av Anders Kjærland, særleg i Hardanger, mellom andre dottera Ingeleiv Kjerland Kvammen (1932-) og Knut Hamre (1951- ), men også andre kjende spelemenn som Kjell Midttun (1935-198?) og Leif Rygg (1940- ) på Voss og Magne Myhren 1937-) frå Hallingdal. Då Anders fylte 80 år, vart det gjeve ut eit festskrift, og ved 100-årsminnet ei bok.
  
Lars Fykerud (1860-1902)  (bilete)
frå Sauherad, var ein framifrå spelemann, med svært god teknikk både med venstrehanda og bogen, men døydde berre 42 år gamal. Sume har meint at han står heilt fremst i rada av norske spelemenn gjennom tidene. Han lærde først å spele av faren Gamle Fykerud'n (1823-1879), sjølv ein framifrå spelemann, og mora Thorbjør Larsdotter (1828-1920) som var flink å spele sjøfløyte. Seinare lærde han av mange gode spelemenn mellom andre Myllarguten og Knut Dahle. Hans byrja tidleg å reise rundt og halde konsertar og var ein typisk konsertspelemann. Han dikta nye tonestykkje med preg av natur og folkeliv, til liks med Sjur Helgeland og Ole Bull, og bygde om tradisjonelle slåttar, og skapte såleis "skule" i Telemarksspelet. Han byrja også tidleg med runddansspel. Han stod oppreist når han spela, hadde ein fin bunad og var staseleg å sjå til. Han sette også nye klingande namn på ein del slåttar han brukte på konsertane. I 1884 gifta han seg med Anne Tveiten frå Tinnegrend, fekk god medgift, og kjøpte Jettumsalen på Kongsberg der dei dreiv hotell i 3 år før dei kjøpte hus og flytte til Notodden. På første kappleiken i Noreg, i Bø i 1888, vart han bestemann. Han var på ei lang konsertferd i Amerika 1890-98, og gorde det der sers godt (på ein konsert tente han 1600 dollar), men pengane vart borte, og han kom heim att fattig og sjuk av tæring. Etter han kom heim, gav han ein del konsertar, men spelet var ikkje heilt som før. Mellom slåttane han komponerte kan nemnast "Signe", "Vårlengt", Budeiorne på Filefjell", "Seterliv i Noreg", "Gjenta med vogga", "Farvell til Amerika" og "Sorg". Mange av slåttane til Lars Fykerud har blitt gløymde, men sume har levd vidare. Ved kyrkja i Bø der han er gravlagd, er det reist ein minnestein. Halvor Braaten gav i 1929 ut ei bok om Lars Fykerud. Bror til Lars, Hans, var også ein sers dugande spelemann. Han reiste tidleg  til Amerika, og vart der til han var 60 år. Sume heldt han for å vere jamgod spelemann med Lars.  Det er sagt at Fykerud-folket var noko for seg sjølv på mange måtar, både i framferd og givnad, såleis stod faren Hans steilt mot det petistiske synet. Lars var nokså sjølvgod ofte, han var ein "showmann", og snakka i blant mindre pent om andre. Den nye "retninga" han vrei spelestilen i - mot meir konsertspel - var det ikkje alle som sette pris på i spelemannsmiljøet.
  
Torkjell Haugerud (1876-1954) (bilete)
Haugerud var frå Bø i Telemark, og kanskje fremste spelemannen i første halvdel av 1900-talet. Han var arvtakar etter det typiske spelet i heimebygdene, i line frå Myllarguten, men lærde seg også mykje spel frå andre kantar av landet, både frå Vestlandet og dalar austafjells. Av telespel lærde han mykje av den eldste bror sin Halvor (1869-1904) før han reiste til Amerika i 1890. Mest lærde han av "Flatlandane" i Bø, særleg Halvor Flatland (1853-1929), som han byrja i lære hjå i 1892.  Gamalt Bøherding-spel fekk Torkjell Haugerud også gjennom Gregar Nordbø i Bø, som var lærar, organist og folkemusikkjennar, og som hadde skreve opp mange slåttar og folketonar frå Bø. Haugerud lærde og av  Knut Dahle (1834-1921) på Tinn (første gong i 1900), og noko også av Lars Fykerud (1860-1902). utanfor Telemark lærde han mykje av spelemenn som Ola Mosafinn og Sjur Helgeland på Voss, Olav Moe i Valdres og Wilhelm Sorteberg i Krødsherad. Det spelet han lærde av Halvor Flatland var direkte vidareføring av Myllarspelet: Halvor Flatland hadde sitt spel særleg frå far sin Hans Flatland d. e.  (1812-1872), som var god ven med Myllarguten, og den eldre broren Hans Flatland d. y.  (Vesle-Hans) (1846-1916) som gjekk i lære hjå Myllarguten.  Meisterspelemannen Vesle-Hans reiste til Amerika allereide tidleg på 1870-talet og vart verande der. Den eldste av Flatland-brørne, Olav, reiste til Amerika i 1893. Flatlandspelet vart rekna for den beste direkte lina etter Myllarguten, og Flatland vart eit senter for spelet på slutten av 1800-talet, i konkurranse med Fykerud-tradisjonen. 
Haugerud var også glad i klassisk musikk, han lærde seg tidleg notar (17 år gamal), spela både fiolin og orgel og var organist i Seljord i 30 år frå 1917. Han hadde også stor kunnskap om spelemenn og tradisjonsliner. Han laga også 6-7 slåttar sjølv, mellom dei beste vi har som god nydikting på gamal grunn, slike som lyarslåttane "Tårånn i Troppene", "Glima" og "Ljose-Signe". Den siste var ikkje ferdig då han døydde, men Henrik Gjellesvik avslutta arbeidet. (Les meir om dei her.) Han spela inn 215 slåttar i NRK og hadde mange program der - det første i 1934. Han likte ikkje å snakke i radio, ein einaste gong gjorde han det i 1953  då han fortalde om Knut Dahle (her finn du utdrag av det han fortalde).  Han skal ha  hatt ei slåttekunne på kring 500 slåttar.
Foreldra til Torkjel Haugerud var Mathias H. Sisjord (1845-1879) og Kjersti T. Haugerud (1843-1885). Dei fekk fem born, av dei var Torkjell nest yngst. Foreldra til Torkjell døde då borna var små, og dei tre yngste måtte flytte til pleieforeldre på ein gard ikkje så langt unna - "bortleigde for eigne pengar". Den eldste broren overtok garden, men selde då han flytta til Amerika i 1890. Interessa for felespel fekk ein skuv framover då han i 1883 på nabogarden fekk høyre storspelemannen Halvor Jørgensson Li (1857-1907), to år før han reiste til Amerika. Han byrja å spele litt i 8-års alderen, men måtte love pleieforeldra at han ikkje skulle spele til bryllup og dans, og den lovnaden heldt han godt. Torkjell var svært lærenem og alt i konfirmasjonsalderen var han dugande spelemann.
Haugerud var veikhelsa det meste av livet. I 1894 byrja han på Underoffisersskulen i Kristiansand, men året etter laut han slutte fordi han fekk tuberkulose som også påverka hjartet. Det var på denne tida han bestemte seg for å "bli spelemann". I mange sumrar var budde Haugerud på Rauland pga sjukdomen. Han hadde også sjukdomsopphald på Tonsåsen i Valdres og i Vestre Slidre (1898), og spela då mykje saman med kjende valdres-spelemenn. Dette året spela han også med Ola Mosafinn og Sjur Helgeland. Til Voss reiste han også året etter, og kom då noko på kant med Sjur Helgeland. Alt som 22-åring tok han ut på første konsertferda og reiste i åra kring 1900 på fleire konsertreiser rund i landet. Han deltok på mange kappleikar og fekk alltid første premie. Han gifta seg i 1903 med Bergit Sigurdsdotter Nes (1846-1915) frå Seljord. Bergit arva to gardar etter som dei fire andre søskena hennar døydde tidleg. Haugerud  vart no gardbrukar på Nordgarden i Seljord (ved Dyskuplassen) og på Nes i Ytre Seljord,og han laut reise mykje mellom dei to gardane. I åra framover vart det difor mindre tid til spel og reiser. Men frå 1909 deltok han igjen på kappleikar og ulike tilstemmingar. Fram til 1919 budde dei fast på Nes, men flytta etter det til Nordgarden (til kona døydde i 1937, og etter det budde han mest på Nes). Frå 1919 til 1930 hadde han eigen privatbil. Far til Bergit Sigurd Nes var velhalden og ein høgt respektert mann - ordførar, spelemann litt diktar og bror til den kjente bygdediktaren Jørund Telnes. Før han gifta seg måtte Haugerud lova svigerfaren at han ikkje skulle "fara med fela". Den lovnaden heldt han når det gjeld dansespel. Det var svært mange yngre spelemenn som reiste til Haugerud og fekk lære spel av han, og vart såleis ein viktig formidlar av Myllarspelet. Haugerud tok alltid vel imot dei som kom. I tidlege år var han lite lysten å lære bort dei beste slåttane sine, men denne haldninga endra seg mykje med åra. Haugerud hadde ein venesæl veremåte, tala alltid godt om folk, førde seg høvisk, og var høgt respektert av alle.
I 1922 fekk han meisterskapsmedaljen i gull av Telemark Ungdomslag, og dette var siste gongen han tevla på kappleik. Men både før og ikkje minst seinare var han ofte med som domar. I 1920 var han også med som spelemann i filmer "Kaksen på Øverland" som delvis vart innspela på Nordgarden. Han var også med saman med fleire andre spelemenn på det Nordiske stemnet i Gøteborg i 1923. Haugerud fekk berre eit barn, dottera Anne Haugerud Hoff (1907-), og ho vart god å spele, men interesserte seg mest for klassisk musikk. Ho tenkte byrje på Musikkonservatoriet i Leipzig, der ho også kom inn, men slutta etter kort tid pga helsa. Haugerud tok timar i orgelspel. I staden reiste foreldra og dottera  gjennom Italia og Tyskland og fekk oppleve mykje klassisk musikk. Også heime i Seljord spela han klassisk musikk både på fiolin og orgel, også i samspel med andre. Utistova på Nordgarden var fast musikkrom på garden. Tidleg på 1930-talet tok Haugerud oppatt konsertreisene sine både i Telemark og rundt om i landet. I 1935 spela han for første gong inn slåttar på  grammofonplate på selskapet Sonora (16 slåttar i alt, innspela i Stockholm), men haugerud sjølv var ikkje serleg nøgd med kvaliteten.  Alt i 1828 spela han første gong i Kringkastinga (Kringkastingsselskapet), og etter kvart vart det gjort svært mange opptak med Haugerud i NRK, dei siste opptaka er frå 1953.
Som nemnt var mange kjende spelemenn heime hjå Haugerud og lærde spel og skreiv opp slåttar. Arne Bjørndal skreiv opp slåtter fleire vender, likeså Eivind Groven og Truls Ørpen. . Anders Kjerland var der, Gunnar og Johannes Dahle, Henrik Gjellesvik, Gjermund Haugen, Gunnulv Borgen, Otto Furholt, Signe Flatin, Bjarne Herrefoss, Anund roheim, Løndalsbrørne, Odd BakkerudSigbjørn B. Osa og mange fleire. Nils Stubberud frå Sigdal og Leiv Neset var gardgutar og lærde også spel.

I 1936 fekk Haugerud æresmedalja av Telemark Ungdomslag og i 1953 Kongens fortensmedalje i gull. I 1966 vart det reist eit minnesmeke over Haugerud i Bø, laga av Dyre Vaa. Overskotet frå innsamlinga gjekk til eit fond - "Torkjell Haugeruds minnefond".  I 1995 gav Asbjørn Storesund ut den omfattande boka "Høyrer du tårån" om Torkjell Haugerud og musikken hans. Mange av opplysningane her er henta derifrå.
    
Eivind Groven (1901-1977)   meir her  (bilete)
Groven ruvar på fleire måtar i norsk musikkliv, både som komponist, som slåttesamlar og slåttegranskar, som utøvar på hardingfele og seljefløyte, som "mannen med det reinstemte orgelet", som programskapar i radio. Groven var frå Groven i Lårdal i Telemark, av ei ætt som har fostra mange kunstnarar: Syskenbarnet hans var Rikard Berge.  Broren Olav (1895-1929) var ein svært gåverik hardingfelespelar, men han døydde tidleg. Foreldra  Aslaug Groven og Olav Gøytil (Groven) var begge av musikalsk ætt. Mora Aslaug kom frå Berge på Rauland, og oldemora Signe Jore var også oldemor til Aslaug og Dyre Vaa og Tarjei Vesaas. Eivind gjekk lærarskulen på Notodden, men byrja sidan å studere på Musikkonservatoriet i Oslo i 1925, og seinar m.a. i Berlin. I 1931 vart han ansvarleg for eit fast folkemusikkprogram i det private selskapet Kringkastingsselskapet, og frå 1932 konsulent for folkemusikk i NRK, og la ned eit stort arbeid for å bygge opp eit folkemusikkarkiv i NRK frå 1934 fram til 1942. NRK fekk kopiere  han private notatar om folkemusikksendingane 1931-1942. I 1932 vart han med i den nyskipa Hardingfeletrioen saman med Sigbjørn B. Osa og Alfred Maurstad, og dei gjorde stor lukke. Groven var domar på ei rad kappleikar, og vart æresmeldem i LfS i 1963. Han var også den sentral personen i arbeidet med å gje ut hardingfeleverket "Norsk Folkemusikk". På 70-årsdagen hans vart det gjeve ut eit heidersskrift. Han fekk komponistgasje i 1940 og kunstnarløn frå 1945. Komposisjonane hans er sterkt påverka av norsk folkemusikk. Eivind Groven fekk seg hus på Ekeberg i Oslo der han i 1971 også bygde "orgelhuset" for sitt reinstemte orgel. Kona Ragna døydde i 1960, og Groven vart seinare gift med Signe Taraldlien. Av borna er det kvedaren Dagne Groven Myhren (gift med spelemannen Magne Myhren) som førde folkemusikken vidare, og dotter-dottra Øyonn Groven Myhren. Årbok for Norsk Folkemusikk 2001 var om Eivind Groven i høve 100-årsjubilumet. Her er utdrag av ein artikkel frå boka.
   
Olav Groven (1895-1929) (bilete)
frå Groven i Lårdal i Telemark, vart ein av dei unge, dugande og lovande i spelemannssoga. Han døydde av tuberkolose berre 33 år gamal. Han var bror til Eivind Groven (1901-1977), og av musikalske folk både på mors- og farssida. Han byrja tidleg å spele og lærde av brørne sine og andre i nærmiljøet, og vart flink. Men svært flink vart han først då han var langt opp i 20-åra og fekk lære av storspelemennene i Seljord (Haugerud, Flatin, Smedal-brørne, Manheim) og Bø (Borgen-brørne, Kristiane og Harald Lund). Olav omforma og bygde ut fleire slåttar, og hadde ein svær ofse i spelet sitt iblant. Det fylgde eit slikt liv med Olav, vert det sagt, overalt der han kom var han eit midtpunkt. Han gjekk på folkehøgskule, snikkarskule og handelsskule, og byrja som handelsmann i Vinje. Han gifta seg med Margit Hylland frå Vinje og dei fekk 3 born. Den yngste, Magne, er kjent som ein svært dugande knivmakar.
  
Henrik Gjellesvik (1892-1964) (bilete)
voks opp  i Haus i Nordhordland. Han byrja spele fele i 14-års alderen og lærde først av Nils Borge frå Voss. Han flytta som 16-åring til Bergen og lærde der meir av karar som Arne Bjørndal  og Sjur Helgeland, Sigurd Borge og Nils Brakvatn. I  1911 flytta han til Oslo, der han budde resten av livet og var ingeniør på Myhrens verksted. Gjellesvik vart ein av dei sentrale mennene i norsk folkemuskk i hovudstaden og vidare. Han var ein svært flink spelemann. I 4 år frå 1918 fekk han førstepris på Landskappleiken. Han var notekunning og skreiv opp mange slåttar - ca 200 - som han gav til Universitetet i Bergen. Han hadde omfattande kunnskap om slåtter og spelemenn og vart svært mykje nytta som domar på kappleikar. Gjellesvik la ned eit stort arbeid i Laget for Folkemusikk i Oslo, der han og var musikalsk leiar i mange år. I Leikarringen i BUL i Oslo var han fast spelemann i 40 år, heilt frå 1912, og det gjeng mange fråsegner om kor omtykt han var både som spelemann og som menneske.  Han var også spelemann på  ei lang rekkje spelferder til utlandet og framsyningar og konsertar. Han spela ikkje så ofte i NRK, første gong i 1938, og nokre gonger på 50-talet. Men han laga fleire program for NRK, mange av dei i samarbeid med svigersonen sin Magne Manheim. Gjellesvik var god ven med  mange spelemenn, ikkje minst Torkjell Haugerud i Seljord. Han skreiv mellom anna ned dei 3 kjende lyarslåttane til Haugerud, "Tårånn i Troppene", "Glima" og "Ljose-Signe". Den siste av desse fekk ikkje Haugerud ferdig får han døydde, men Gjellesvik fekk gjort det avsluttande arbeidet etterpå.  (Les meir om desse slåttane her.) Gjellesvik vart æresmeldlem i LfS i 1957.
 
Hilmar Alexandersen (1903-1993) (bilete)
frå Steinkjer var kanskje den aller største spelemannen på fele på 1900-talet. Han var eit naturtalent å rekne, og vart ofte kalla flatfelas Myllargut. Han levde i stor mon av splet  sitt. Han byrja spele fele som liten smågut og spela framifrå heilt til han var nesten 90 år. Han lærte utruleg lett og snøgt og fekk etter kvart eit eineståande stort repertoar av slåttar frå store delar av Trøndelag særleg Inn-Trøndelag, til dømes Oluf Homnes (1865-1940) og Olaf Næss (1868-1949) frå Beitstad. Det var både tradisjonelle slåttar og runddansmelodiar, og han spela også klassisk fiolin. Han møtte og lærde av  mange spelemenn frå andre kantar av landet, til dømes Alfred Maurstad, Aanung Roheim og Sigbjørn B. Osa. Dei kom gjerne innom han på vitjing, og han spela også hardingfele. Hilmar var den yngste av åtte syskjen, og lærde først mykje av faren Karl P. Alexandersen, som kunne mykje viser og stev og tralla slåttar. Mora Ingeborg song også. Oldemor til Hilmar på frassida, Kari Nystuen, var halvsøster til Loms-Jakup - dei hadde same far. Det blir fortalt at han ikkje var meir enn 5 år då han laga seg fele av ei sigarkasse. Året etter kjøpte faren fele til guten, og spelinga starta for alvor. Då han gjekk i første klasse spela han på ei framsyning som hallingdansaren Olav Torshaug frå Gol hadde på Innherred. Olav var også spelemann på hardingfele, og Hilmar lærde nokre slåttar av han. Etterpå fekk Hilmar som gåve tilsendt ei hardingfele frå Olav. Hilmar deltok på kappleikar alt som 12-åring. Han har gjennom åra spela på eit utal tilstellingar - dansefestar, bryllaup, konsertar, leikøvingar, spelekurs og dansekurs, og spela inn mange plater. Han spela i mange år i Petter A. Røstads kvartett, og samarbeidde mykje med Geir Egil Larsen og Sven Nyhus mellom andre, og gjorde svært mange innspelingar for NRK. Svært mange unge og eldre spelemenn har lært mykje spel av Hilmar, han var alltid viljug å lære frå seg og dele av sitt enorme reperoar. Av dei som lærde mykje kan nemnast Geir Egil Larsen og sønene hans Jan Olav og Einar, og Torill Aasegg. Han fekk Kongens fortensmedalje i gull i 1973, vart æresmedlem i LfS i 1978, fekk Haugerud-prisen, kulturprisar frå fylke og kommune, feleknappen i gull frå NU, Selstreffprisen. Det er også oppretta ein musikkpris med han namn: Hilmar Alexandersens Musikkpris. Eit år etter han døydde gav Buen Kulturverkstad ut  minne-CD'en - Hjartespel" - med opptak av Hilmar gjennom mange år og frå samspel.
Rolf Myklebust skriv slik om sitt første møte med Hilmar Alexandersen: "Eg vart overlukkeleg då eg første gong høyrde Hilmar Alexandersen spele fele heime hjå seg sjølv hausten 1954. Slikt spel på vanleg fele hadde eg ikkje høyrt maken til. Alexandersen var då nær 51 år gamal. At vi ikkje hadde høyrt gjete denne spelemannen før? Han handterte fela som ein virtuos, tekniske vanskar merkast ikkje, fingerteknikk og bogeføring var fullkomen. Spelet var som ein leik å sjå til, med smygande eleganse i framføringa. Musikken hadde liv og spenning i seg, trollskap og trylleri. Og sjølvsagt var instrumentet i god stand."
   Les  også her
   
Håvard Gibøen (1809 - 1873)
var frå Møsstrand i Vest-Telemark og var ein av dei fremste spelemennene og tradisjonsberarane i landet. Han var 8 år yngre enn Myllarguten, som var hans gode ven og læremeister. I samtida heldt dei fleste Myllarguten som meisteren, men Gibøen var ein god nummer to, og sume heldt han jamgod med Myllarguten. Gibøen hadde ikkje det ofseleg og nyskapande spelet til Myllarguten, men han hadde eit meir stillsleg, reint og hugtakande spel. Han hadde ei framifrå god venstrehand medan bogehanda ikkje var på høgd med Myllarguten si. Gibøen var ein meister i å forme slåttane på ein fullgod måte, og reinske dei for utvekster og halde fast ved dei gode formene frå sine læremeistrar, særleg Knut Lurås. Gibøen hadde ei svært stor slåttekunne og særleg var han ein meister i gangar og halling, og særleg på lågt stille.
Både far til Håvard, Knut, og farfaren Håvard Gibøen var gardbrukarar på garden Gibøen og begge var felespelarar. Mor til Håvard var Aasne Gjuvland frå Uppigard Rauland. Søster hennar vart gift til Lurås i Tinn med bror til spelemannen Knut Lurås. Det var velstand på Gibøen då Håvard voks opp. Mora døydde noså tidleg i 1822 og faren i 1833. Håvard gifta seg i 1834 med Mari Kjetilsdotter Eikja frå Bø, endå det ikkje var den han helst ville ha, og dei overtok garden Gibøen. Ho var av rike folk og fekk pengar og buskap med seg, men noko godt samliv vart det nok ikkje. Nokon svær gardbrukar vart han ikkje, og han låg under for mykje drikking, og økonomien vart dårleg. Dei fekk tre gutar og to jenter. To av gutane var i periodar innlagt på Gaustad sjukehus. Han tente ein del pengar på spelet sitt i mange bryllup, men pengane vart snøgt rota bort. Han vart også gjort umyndig ei tid. Han laut selje garden til folke til kona i Bø, og han og huslyden laut flytte frå bygd til bygd i mange år, mellom anna i Hjartdal, i Tinn, Åmotsdal, Vinje Rauland, Bøherad og andre stader. Dei siste åra budde dei på Møsstrond att, den lengste tida i eldhuset på Gibøen.
Håvard Gibøen viste stor givnad for spel frå han var heilt liten, endå mor han lika dårleg at han spela. Han lærde først av far sin - bestefaren døydde same året han vart fødd. Knut Lurås kom på reisene sine innom på Gibøen. Han såg den givnaden Haavard hadde for spel, og tok seg tid til å lære han mykje spel, og vart den beste læremeisteren hans. Då Myllarguten var i konfirmasjonsalderen kom han til Gibøen ein sumar som gjætar, og vesle Håvard fekk lære mykje spel av Myllarguten, og dei fekk eit livslangt venskap. Han fekk også lære av meisterspelemennene Langedragen  og Jon Kvammen (Kjos) og andre i Telemark. Då han var vaksen, kom Myllarguten tilbake til Gibøen som slåttekar, men som ventandes er vart det mest speling. Håvard sa seinare at det var Myllarguten og Luråsen han lærde mest av, og Myllarguten på si side heldt Gibøen for sin beste læresvein. På same måten som Myllarguten hadde Gibøen eit driv i seg etter stadig å lære nye slåttar. Han laga også nokre slåttar sjølv. Det blir fortalt at eit par av dei kjente slåttane hans drøymde han. Til dømes springaren "Håvards draum" som han skal ha drøymd då han sov under Oterholt bru i Bøherad etter eit bryllup. Slåtten "Tusseslåtten" drøymde han ein gong han var på veg til spelemannen Leiv Sandsdalen. Gibøen var også viljug til å lære frå seg spel, og fremste læresveinen hans vart Knut Dahle i Tinn, som bar mykje av Gibøspelet til nye generasjonar, og sytte for at ein del av det vart oppskreve på notar og oppteke på plater. Den første som skreiv opp slåttar etter Gibøen var fiolinist Christian Suschow frå Bergen som reiste eins erend til Gibøen. Også sonen Kjetil Haavaardsson lærde mykje spel av faren Gibøen la stor vekt på å lære frå seg slåttane i rett form, og han vart den viktige slåttekjelda for det gamle spelet i Telemark - spelet med gamal tonekjensle og naturtoneskala. 
På Møsstrond kyrkjegard er det reist ein minnestein over meisterspelemannen Håvard Gibøen. I 1932 ga Rikard Berge ut ei bok om livet og musikken til Håvard Gibøen.
   
Myllarguten (1801-1872) (bilete) (teikning)
Han heitte eigentleg Torgeir (Tarjei) Augundsson Øygaarden, og fekk "kunstnarnamnet" sitt fordi faren var møllar. Han er utan tvil den mest kjente spelemannen i Noreg gjennom tidene, og hadde ein eineståande posisjon i si samtid. Ikkje berre var han ein sers dugande spelemann, men han sette eit sterkt preg på heile slåttespelet Telemark og vidare omkring. Han dikta nye slåttar og omforma mange eldre slåttar og var ein meister i å improvisere, og hadde ei makelaus bogeføring. Det vert fortalt at straks han hadde høyrt ein slått, kunne han spela han etter lytelaust. Han førde vidare det den utviklinga og omforminga av Telespelet som Knut Lurås hadde sett i gang før. Han nytta mykje spel på fleire strenger, og ikkje minst bygde han ut og slo saman slåttar, slik at ein stor del av teleslåttane vart lengre og meir utkrota enn andre stader. Han vart godt kjent med Ole Bull, som var svært imponert over spelet til Myllarguten, og ordna med konsertar for han både i Bergen og Oslo. Når Myllarguten var i dårleg humør, trøytt og sliten, var det ofte vanskeleg å få ha til spele sjølv om dei baud han mykje spelpengar. Andre gonger var han lettbedd, og ofte var det vanskeleg å få han til å slutte å spele.
Myllarguten  var fødd i Nesherad, var oppfostra i Sauherad og Bøherad, var gjetargut og hadde anna arbeid i mange bygder i 20 år, mellom anna i Åmotsdal, Seljord og på Rauland. Han budde i 20 år i Grungedal, kjøpte garden Øygarden i Arabygdi på Raulandsstrand og vart buande der i 20 år. Pengane til gardkjøpet, 700 dalar, fekk han frå konsertn i Kristiania i 1849.  Han var stendig på reis, var lite tess med gardsdrift, og hadde stendig pengeproblem, og måtte ofte låne pengar. Garden måtte han selje i  1865 og levde siste åra som husmann på plassen Kosi. Han gifta seg i 1830 med Ingebjørg Rikardsdotter Eddands-Haugen. Dei fekk 10 born og den yngste var spelemannen Torgeir Torgeirson. Myllarguten var dugande på fela alt som smågut. Han lærde spel av mange, ikkje minst Øystein Langedrag (1785-1848) i Seljord, forpaktarspelemannen Jon Kvammen (Kjos) (1754-1826) i Åmotsdal og Knut Lurås (1782-1843) i Tinn, men også mykje av spelemenn i Hardanger og på Voss som Per Bulko (1795-1876) og Nils Rekve (1777-1846). Han lærde også av Håvard Gibøen (1809-1873) som var beste venen hans. Han var også i Setesdal og Ryfylke og lærde slåttar kvar han for. Han hadde ein umetteleg apetitt på nye slåttar, vart det sagt. Han var på svært mange marknader, og kappspela med dei beste, mellom andre med  Lurås-brørne i Tinn og Løytnantdrengjene i Numedal. Same kvar han kom, og kven han spela saman med, var Myllarguten den beste. Særleg kjent er kappspelinga hans med Torkjell Austad i  Setesdal i 1827. I nærpå ein mannsalder var Myllarguten årvisst på sumarferd til Vestlandet og spela i gjestebod og bryllup, og kom saman med dei beste spelemennene der. Han vart kjent med Ole Bull i 1931 og Bull skreiv opp fleire  slåttar. Bull var svært oppglødd for spelet til Myllarguten. "Jeg har endnu ikke truffet nogen der har spillet folkemusikk som jeg har været så fornøiet med" sa han. Då Myllarguten var i Bergen i 1950 og spela ved innviinga av Den Nationale Scene, skreiv konsertmeister Carl Schart ned 8 slåttar etter han. I 1949 hadde Myllarguten og Ole Bull sin kjende konsert i Den gamle Losjen i Oslo, og spelet fekk stor fagning. På 50-talet hadde dei saman mange konsertar rundt om, og Myllarguten tente til dels gode pengar, men begeistringa minka etter kvart. I 1954 hadde han ei lang kornsertreis gjennom Gudbrandsdalen heilt til Trondheim, og sjøvegen sørover til Bergen og Hardanger. I 1958 var han også på spelferd på Austlandet, denne gongen spela han også i Kristiania. Mykje folk lydde på, men det vekte ikkje noko oppsikt. Sameleis var han på spelferd i 1959-60. Våren 1862 reiste Myllarguten og kona Ingebjørg til Kjøpenhavn og hadde nokre konsertar der, mollom anna i Tivolis konsertsal, men det gjekk ikkje så bra. Siste konsertferda til Kristiania var i 1864, og då var yngste sonen Torgeir Torgeisson med,for å byrje musikkutdanning i militærmusikken. 
Mange lærde spel av Myllarguten og det er ulike tradisjonsliner etter han. Ei viktig tradisjonsline går gjennom Flatland-karane i Bø: Hans Flatland (1846-1913), Olav Flatland (1843-1911) (dei reiste til Amerika) og yngste broren Halvor Flatland (1853-1929). Torkjell Haugerud (1876-1954) førde dette spelet vidare frå Halvor Flatland. Men Haugerud hadde også mykje Myllarspel frå Knut Dahle (1834-1921). Knut lærde delvis direkte frå Myllaren og mykje fekk han gjennom  Håvard Gibøen (1809-1873). Spel frå Myllarguten gjekk også via sonesønene Olav Midgarden og Targjei Skinand til mellom andre Rikaard Gøytil og vidare til Hauk Buen og andre. Myllarguten fekk også sterk innverknad på spelet på Vestlandet og lærde frå seg mange slåttar der. Slike som lærde var  Olav Folkedal/Sekse (1823-1896) og  Olav Håstadbø (1826-1899). Spelet har så gått vidare særleg gjennom Sjur Håstadbø (1872-1945), Haldor Meland (1884-1972) og Anders Kjærland (1900-1989). 
Myllarguten døydde 21. november 1872, 71 år gamal. I boka som Rikard Berge ga ut om Myllarguten i 1908, skriv han: "Likferdi var lite, og uvandt  var stelle. Ingin la blomar paa den heimegjorde, umaala kista, og ein pram var heile likferdi. Fatig livde han og fatigsleg døydde han; fatigt og faamennt var fylgjet som førde Noregs beste spelemann til jordi." I 1899 vart det reist ei minnestøtte over Myllarguten ved grava hans på Rauland. I 2002 var det minneår for Myllarguten, og mange gilde tilskipingar både i Telemark, i Oslo, i Kjøpenhavn  og andre stader.
  
Svein Løndal (1864-1949)
frå Tuddal var ein sers dugande spelemann og som bygde opp att det gamle Tuddal-spelet, og sette sin eigen slåttestil - Løndalspelet. Han var av Leikandrudætta på Tinn, med gåverike kunstnarar i fleire slektsledd. Eldste spelemannen i ætta var Hølje Sveinsson Leikandrud (1759-??), som overtok som forpaktarspelemann etter Brynjulv Olsson. Svein Løndal  sette Lars Fykerud høgt, og er truleg den som har ført det beste i Fykerud-spelet vidare. Han lærde også mykje av Knut Dahle som igjen hadde mykje spel etter Håvard Gibøen. Han lærde også av visetonar, mellom andre etter mor si Gro, som vart tidleg enkje, og etter Tullar-Margit. "Framifrå fargerikt spel", skreiv Eivind Groven då Svein spela i radio i 1934. Om Svein Løndal skriv Rolf Myklebust slik: "Det er sagt om Svein Løndal at han spelte vent, reint og mjukt. Typisk var dei silkefine stroka, dei lette og ledige kasta med bogen, og fingrane som liksom gjorde seg så lite føre, berre dirra og småtukla seg utetter strengene. Folk som hadde greie på det sa at Svein Løndal hadde særs gode former på slåttane og framførde dei stilfullt og vakkert." Det er først og fremst sønene til Svein, Olav, Kjetil og Einar som har vidareført tradisjonen etter Svein Løndal, men også andre, som til dømes Hauk og Knut Buen. Alle dei tre sønene var sers dugande spelemenn, som var mellom dei fremste på kappleikar, gjorde mange opptak for NRK, og har lært svært mykje spel vidare til nye generasjonar. På den måten lever mykje Løndal-spel også i dag.
    
Knut Lurås (1782-1843)
frå Tinn var meisterspelemannen som forma om og bygde ut felespelet i Telemark. Han reiste rundt i heile Sør-Noreg, lærde slåttar overalt og forma dei om til å blir teleslåttar. Rikard Berge meiner han hadde så stor påverknad på spelet at han kallar den første fjerdeparten av 1800-talet for Luråstida. Lurås var sonen til den kjende folkeføraren Øystein Ingusland, som var venen til Kristian Lofthus. Lurås var ikkje berre spelemann, men også utifrå god rosemålar og treskjerar. Det same - både spelemann, treskjerar og rosemålar, var to av brørne til Knut, Øystein Lurås (1785-1832) og Tomas Lurås. Rikard Berge skriv slik om dei: "Dei var urolege karar, flogvit, og villheilar, geni og galningar med ei utøymande kunstnarhått".  I heimegrendene lærte Knut Lurås truleg mest av syskjenbarnet sitt stenderspelemannen Knut B. Sønstaul (1771-1863), som også Knut Dahle lærde av. På ferdene sine var Lurås særleg ofte og lenge i Hardanger og på Voss, og formidla mykje vestlandsspel til Telemark, sæleg spel han lærde av Nils Rekve (1777-1846) på Voss. Han lærde også spel i Valdres av Jørn Hilme (1778-1854). Lurås var spesielt fink med springarspel.  På ferdene sine lærde han også frå seg slåttar og spreidde på den måte telespel til andre kantar, slik Myllarguten gjorde det seinare i endå større grad. Han lærde også mykje frå seg til jamaldringen sin Øystein Langedrag (1786-1848) i Seljord - den andre store spelemannen i Telemark i Luråstida. Dei to forma også ut nokre slåttar i lag (Langedragen I, II og III / Luråsen I, II og III). Dei fremste læresveinane til Lurås var Myllarguten (1801-1872) og Håvard Gibøen (1809-1873), dei to som skulle dominere telespelet det neste kvart hundreåret. "Knut er far til alle spelemennar", skal Myllarguten ha sagt. På Kongsbergmarken den 20. oktober 1843 fann dei han død om morgonen. Det blir sagt at han var slegen i hel, og han vart gravlagd på skyttarbanen på Kongsberg.
   
Knut Dahle (1834-1921) (bilete)
frå Tinn er ein av våre fremste spelemenn og tradisjonsberarar fram mot 1900-talet. I fyrstninga lærde han spel av morfar sin Knut Brynjulfson ("Sønstaulen") (1771-1863)sonen til forpaktarspelemannen Brynjulf Olsson, og ikkje minst av Hans Fykerud den eldre. Slåtten "Haugebonden" eller "Bjynjulf Olssson" er i rett line etter oldefaren.  Han lærde også av andre i Tinn som Hølje Leikandrud og Ola Håkanes (1822-1908), men ikkje minst Hans Fykerud d.e. som var mykje i Tinn som slåttekar.  Etter kvart vart det  Håvard Gibøen han lærde mest av. Han var nøyen med å lære slåttane rett og lære dei fra seg vidare slik han sjølv hadde lært dei. Dermed vart han den viktige tradisjonsberaren for Lurås-Gibøen spelet. Han lærde også av andre, som Myllarguten, Jon Kjos, Leif Sandsdalen og Løytnantsdrengene i Numedal. Dahle var svært oppteken av at den rike kulturarven i slåttemusikken ikkje skulle gå tapt for ettertida. I 1888 skreiv han til Edvard Grieg med bøn om at slåttane måtte skrivast ned. Først i 1901 reiste Dahle til Kristiania der kapellmester Johan Halvorsen skreiv ned ein del av dei beste slåttane etter Gibøen og Myllarguten. Desse nytta Grieg seinare i sitt verk "Slåtter". Knut Dahle var ein flink læremeister, og lærde viljug frå seg til mange. Særleg mykje fekk sønenønene Johannes Dahle og Gunnar Dahle, men også til andre gode spelemenn som Torkjell Haugerud, Borgen-karane i Bø og Svein Løndal. Folkeminnegranskaren Rikard Berge og andre skreiv opp mykje tradisjonsstoff etter Dahle, og fekk spela inn over 100 slåttar på voksrullar saman med Johannes Dahle i 1912..
   
Truls Ørpen (1880-1958) (bilete)
frå Krødsherad var ein framifrå spelemann, men viktigaste arbeidet for folkemusikken fekk han gjort med innsamling og oppteikning. Han budde heile livet i heimbygda der han var bonde og lærar i 40 år. Ørpen hadde Krødsherad-spel etter gode spelemenn frå byrjinga på 1800-talet: Knut Fosslia, seinare Olav Kleven (Gamle-Kleven ) (1817-1890) og sonen Johan Kleven, og seinare Wilhelm Sorteberg  (1829-1912) og Gudbrand Skjellerud (1818-1901) som var frå Nes i Hallingdal. Særleg dei siste var sterkt påverka av telespel. Anders Hovden var prost i Krødsherad, og han fått fatt i "Norske slåttar" av Arne Bjørndal. Desse fekk Ørpen, og det førte til at han etter kvart lærte seg notar og byrja skrive opp slåttar. Dette arbeidet fekk han betre tid til etter han vart pensjonist, men allereide i 1912 og 1913 var han på Vestlandet og i Telemark og skreiv opp og lærde. Til saman skreiv han opp 550 mummer som han ga til musikksamlinga ved Universitetsbiblioteket i Oslo, mest slåttar frå Numedal og Hallingdal. Ørpen var også med i redaksjonsnemnda for hardingfeleverket "Norsk Folkemusikk".  Ørpen hadde eit svært stort slåttetilfang, og visste mykje om spel og spelemenn. Han lærde også frå seg spel til yngre spelemenn, til dømes Odd Bakkerud. Etter 1965 har det vore årleg Ørpen-stemne til minne om Truls Ørpen, og i 1970 var det avduka eit minnesmerke over han.
  
Odd Bakkerud (1931-1989) (bilete)
frå Rukkedalen i Nes var beste spelemannen i Hallingdal gjennom alle tider, og ein av dei beste i landet på 1900-talet. Første taka på hardingfela lærde han av mora Kari og onkelen Knut. Han lærde slåttar i heimebygdene mellom andre tremenningen Jørgen Husemoen (1905-1976) som hadde mange slåttar etter Tor Grimsgard, og av Kristen Eidal (1877-1965). Han lærde også av grammofon. På første kappleien , i Ål i 1949, trefte han Kristian Øvrevollseie (1910-1958) og Truls Ørpen (1880-1958). Han rekna sjølv Øvrevollseie for fremste læremeisteren sin.  Desse to vitja han mange gonger og dei vart av dei beste kjeldene hans. Første Landskappleiken hans i Nesbyen i 1950 var han best i yngste klasse. Seinare vann han Landskappleiken 6 gonger i klasse A frå 1955-68, første gong som 24-åring på Nesbyen. Han deltok på 11 landskappleikar og vann sin klasse 8 gonger. I alt var han med på over 100 kappleikar, og vann dei felste av dei. Han flytta til Oslo og budde der i nærpå 20 år , og vart ei drivande kraft i Laget for Folkemusikk, der han også lærde mykje særleg av Kjetil Løndal.  Bakkerud la vekt på å lære spel også frå andre bygdelag, ikkje minst frå Telemark. Han lærde mellom andre av Kristiane Lund, Gunnulv Borgen, Eivind Mo, Hellik Juvelid, Hauk Buen, Torleiv Bolstad og Ola Bøe. Det var Truls Ørpen som oppmoda han å lære andre speltradisjonar. Ørpen skal vere opphavsmannen til dette sitatet: "Skal du slå telespelemennene på kappleik må du spela deira slåttar betre enn dei sjølve!". Han spela også mange gonger i radio, og kom på LP-plate som NRK gav ut. Spelet hans var teknisk briljant, hadde svært god danserytme, og han omforma og bygde ut hallingspelet til fullt på bli fullt på høgde med det beste i landet. Spelstilen som han utvikla er seinare blitt kalla Bakkerudspel. Han stemte fela svært høgt, og hadde eit kraftig bogestrøk med mykje fleirstrengspel, hadde ei rik ornamentering særleg i form av prilling, og hadde gullande reint spel. "Han spelar så reint at det er ei gru!", skal Kristiane Lund ha sagt.  Kappleikscena passa ypperleg for Bakkerud: Han hadde alltid nervane under kontroll, var godt førebudd, var trygg og elegant på scena, og han likte konkurransesituasjonen. På 70-talet flytta han heim att til Nes, og starta der med å bygge opp eit senter for hardingfelemusikk, mellom anna med ei fin samling framifrå feler, og var ei viktig inspirasjonskjelde og læremeister for yngre spelemenn i Hallingdal. Men han døydde før han fekk fullført planane sine. I 2005 ga Talik ut ein CD i samarbeid med NRK med mange av dei beste innspelingane til Odd Bakkerud. Bakkerud hadde også æra for at Fanitullen vart kjenningsmelodi for Norsktoppen. Spelet til Bakkerud insprerte Øysten Sunde som laga kjenningsmelodien.
  
Pål Løytnantsdreng (1780-1867) (bilete)
frå Nore Numedal var den beste og mest kjente spelemannen av dei fire sønene til Knut Øyanhaugen (176?-??). Dei andre Halvor, Torstein og Gunnar (1798-??) var også framifrå spelemenn. Faren Knut tente som ung hjå ein løytnant i Tønsberg, og fekk såleis tilnamnet sitt. Han var også ein storspelemann. Løytnantsdrengene lærde av faren, og kven han lærde av er meir uklart. I 1807 kom Pål i krigsteneste, vart teken til fange av engelskmennene og kom ikkje heim att før i 1814. Så gifta han seg med Ingeborg Pedersd. Gladheim og budde i Veggli til 1843 då han saman med huslyden reiste til Amerika og kom aldri tilbake. Dei fekk 4 born. Løytnantsdrengene kappspelte med dei beste på si tid - slike som Knut Lurås, Myllarguten og Håvard Gibøen, og var mykje på marknadane og spela, særleg på Kongsbergmarknaden. Slåttane til Løytnantsdrengene vart såleis kjent og brukt i andre bygdelag. På skal ha laga den fine slåtten "Vegglijenta". Rolf Myklebust skriv at Håvard Gibøen sette spelet deira høgt og Knut Dahle lærde dei fleste Løytnantdreng-slåttane av Gibøen. Det har vore hevda (Berge og Alver/Bjørndal) at Løytnantsdrengene spela på flatfele, medan andre stiller seg tvilande til det.
    
 
Jon Kjos (Kvammen) (1754-1826)
budde heile livet i Åmotsdal, fødd på Kvammen, men kjøpte Kjos i 1803 og budde der sidan. Han var stenderspelemann, dvs han leigde seg eineretten til å spela i eit bygdelag. Han spela i over 100 bryllaup og var ein etterspurd og sers dugande spelemann. Kjos representerer overgangen mellom det eldste og einkle telespelet, og det som voks fram med Knut Lurås (1782-1843), og som mottok sterke impulsar frå andre distrikt, særleg frå Hardanger. Slåttane til Kjos var "fagre, greide og fastbygde" skriv Rikard Berge. Han var ein av dei første læremeistrane for Myllarguten (1801-1872), men fekk kanskje endå meir å seie for Seljordstradisjonen gjennom Øystein Langedrag (1785-1848) og sonen Leiv Sandsdalen (1825-1896).
 
Leif Sandsdalen (1825-1896) (bilete)
frå Seljord var sonen til Øystein Langedrag (1785-1848) og lærde å spele av han, og vart ein framifrå spelemann. Han fekk ei svært stor slåttekunne både etter faren og andre, mellom dei Ola Mosafinn på Voss.  Mellom slåttane etter faren var den kjende "Bruremarsj frå Seljord"  og etter Mosafinn "Tussebrureferdi på Vossevangen", som han skulle ha bytt til seg mot springaren "Sandsdalen". Sandsdalen la stor vekt på å halde fast på dei gamle gode slåtteformene, slik han sjølv hadde lært dei, i motsetning til "nyskaparane" Myllarguten og Lars Fykerud. Sandsdalen skal ha vore uvviljug å lære frå seg slåttar. Særleg sambygdingen Torkjell Haugerud lærde likevel mange av slåttane til Sandsdalen, ikkje minst gjennom  Halvor Flatland. Sandsdalen var ikkje berre spelemann, men også felemakar, treskjerar og byggmeister. I 1880-åra reiste han på spelferder over heile landet.
  
Øystein Langedrag (1785-1848)
var frå Seljord, og budde der heile livet. Han var ein av dei første store spelemenn i Telemark, og ein av grunnleggjarane av Myllarspelet - han hadde mykje durspel i slåttespelet sitt. Då han var i militære hadde han fått tak i flatfele og lærde seg også notespel. Elles lærde han mykje av Jon Kjos (Kvammen) og Knut Lurås (1782-1843). Saman med Lurås utforma han tre slåttar, kalla Luråsen I, II og III i Tinn og Langedragen I,II og III i Seljord. Han spela også mykje saman med sambygdingen sin Olav Soterud (1782-1828). Langedrag hadd mykje gamalt telespel, mellom anna spela han Kivlemøyane i form etter Gunnar Grjotnes i Fjågesund (han kunne 7 Kivlemøyslåttar), som igjen hadde dei frå Tov Kristiansen, som er den eldste spelemannen ein veit om i Seljord. Det er fortalt at Tov Kristiansen spela "rammeslåttar", og kanskje spela sekkepipe. Viktigaste læresveinane til Langedrag var Myllarguten og Petter Veum (1811-1889) i Fyresdal, og sonen Leiv Sandsdalen. Såleis var Langedrag ein svært viktig tradisjonsberar både gjennom meir nyskapande Myllarspel og gamalt telespel gjennom Petter Veum.
  
Halvor Hansson Flatland (1853-1929)
var ein av dei tre kjente Flatland-brørne i Bø i Telemark. Dei to andre var Hans Hansson Flatland d.y. (Vesle-Hans) (1846-1916) og Olav Flatland. Vesle-Hans flytta til Amerika først på 1870-talet, og Olav flytta til Amerika i 1893. Far deira Hans Flatland d.e. (1812-1872) og bestefaren Hans Erikson Hellos (1782- ) var dugande spelemenn. Hans Flatland d.e. var ein god ven av Myllarguten, som ofte var innom på Flatland på dei mange reisene sine. Hans var kanskje dei fremste av dei tre brørne, og han lærde mykje spel av Myllarguten og av Sigurd Høgetveit i Vinje, som spela mykje med Myllarguten. Før Hans reiste til Amerika i 1870, fekk Halvor lære mykje Myllarspel av broren Hans, og dette vart kanskje viktigaste tradisjonslina etter Myllarguten, ført vidare frå Halvor Flatland særleg til Torkjell Haugerud. Halvor kjøpte garden Oppigard Li i Bø (av storspelemannen Halvor Jørgenson Li då han utvandra til Amerika) og tok namnet Li. Halvor Flatland utforma ei rad gode slåttar, delvis saman med Gregar O. Nordbø, slike gilde slåttar som Ligangaren, Siklebekken/Abildhaugen, Myllargutens minne og Gullfakse. Halvor ville ikkje lære frå seg til kven som helst, men Haugerud fekk lære alt han ville. Også Halvor Jørgensen Li (1862-1907) lærde mykje av Flatland, men han reiste til Amerika i 1880-åra. Halvor Flatland var noko nærvøs på kappleikar, og på den første kappleiken i Bø i 1888 kom han på andre plass etter Lars Fykerud. På minnesteinen over Flatland-spelemennene i Bø reist i 1933, står dette: "Her har Flatlandane spela, Myllarslått på Helland-fela. Steintjønndølas tonar linne song i Myllargutens minne. Flatlandane all si tid trylla folk med fela si." (Olav Nordbø). Når Myllarguten var i Bø, budde han gjerne hjå Flatland, og Flatland-ætta vart eit sentrum for Myllarspelet i Bø. I 1898 gifta han seg og overtok garden Brukås på Langkåshaugen i Bø. 
 
Petter Veum (1811-1889) (bilete)
frå Fyresdal var ein viktig tradisjonsberar for gamalt telespel, og ein viktig læremeister ikkje minst for felespelarar frå Setesdal. Han lærde gamalt Fyresdalspel av Knut Trondson (1784-1876) og Gunnar Spilemann (1794-1826). Veum var fehandlar og reiste mykje rundt i bygdene, og lærde spel av mange, mellom andre Myllarguten, Knut Lurås og Øystein Langedrag. Spelet som Veum lærde frå seg til spelemenn frå Setesdal til dømes Neri Neset og Knut Hedde, og Hallvard Rysstad (1870-1937) var truleg i stor mun gangarar med alderdomleg spel.
  
Aasmund Svinndal (1892-1964) (bilete)
var frå Odalen, men budde det meste av livet sitt i Kolbotn ved Oslo. Han var gift med Solveig Breien frå Oslo.  Han var ein svært sentral person i Leikarringen i BUL heilt frå starten i 1919 og nærast til han døde. Han var leiar og nestleiar i Leikarringen i fleire år, var rettleiar, laga rettleiingar og var leiar i ei rad utval og nemder og leiar for fleire store stemne. Han stod i fremste rekkja då folkedansarbeidet i NU vart organisert i 1921, var første leikrågjevaren der, og var sentral person i leikarbeiet til NU i ei årrekkje. Han var ein sterk pådrivar for nordisk samarbeid, og stod i fremste rekkja i arbeidet med dei nordiske stemnene - som seinare vart til Nordleik-samarbeidet. Han skreiv eit minneskrift om leikarbeidet i BUL i Oslo i dei første 50 åra - boka  Hugmål - som kom ut i 1953. Han var ein ihuga talsmann for norsk kultur og mål. Han fekk i gang lagsbladet Olivant i Leikarringen, og var første bladstyraren der.  Han vart heidersmedlem i Leikarringen i BUL i 1945. På 70-årsdagen fekk han kongens fortensmedalje i gull.
   
Eilev Smedal (1889-1938) (bilete)
frå Flatdal i Telemark var tidleg ein framifrå spelemann, og vert rekna som ein av dei aller fremste i Telemark på si tid. Eilev var av Gibøætt, etter som bestemor hans var søster til Håvard Gibøen. Smedal hadde såleis mykje spel etter Gibøen, men han sette også fykerudspelet høgt og hadde spel etter halvor borgen Uvdal (1879-1923) frå Bø og Svein Løndal (1864-1929) I Tuddal. Eilev utvandra til Amerika i 1915. Der levde der som kirurg, og var ein sentral spelemann i det norske Amerika. Før han reiste hadde han spela inn fleire grammofonplater medan  han studerte medisin i Kristiania. Han var to gonger på vitjing i Noreg, i 1928 og i 1936. Medan han var heime var det fleire som lærde slåttar av han, mellom dei Eivind Moe (1904-1995). På siste turen gjorde han opptak for NRK.....
  
Ola Brenno (1865-1957) (bilete)
frå Bagn i Valdres, er ved sida av Ola Snortheim den som har gjort mest for langeleikspelet i "vår tid". Sitt første møte med langeleiken fekk han 20 år gamal ca 1885, då søster hans Ingebjørg vart gift med Ole Brænd som hadde langeleik og spela. Han var ofte å høyre i radio i 1930-åra, stundom saman med Eivind Groven på seljefløyte, første gongen i 1931. Han reiste mykje rundt i landet og heldt konsertar, og levde i lange periodar av spelet sitt. Han var ofte å sjå i gatene i Oslo, i bunad, og gjorde ein stor innsats for å spreie kunnskap om langeleikspel og folkeminne. I 10 sesongar 1925-35 spela han fast på Maihaugen. Dei siste åra hadd han statsstipend. Dottera Ragna Brenno Frydenberg har ført tradisjonen etter faren vidare, og spela i mange år på Folkemuseet på Bygdøy. Les meir her
 
Barbro Myhre (1884-1978) (bilete)
var fødd på Myhre i Vang og var ei av dei viktigaste langeleikspelarane i landet. Foreldra var Guri Andrisdotter Hamre frå Vennis og Eivind Finnset frå Hemsedal. Dei overtok seinare garden Klauvstad på Kviesmoen. Ho lærde mykje spel av sambygdingen Vilhelm Haugen og dottera Kristine. Barbro hadde gode emner og tok lærarprøva 20 år gamal. Ho var lærar i Valdres nokre år, men vart i 1918 tilsett ved Kontra skule i Ski, og var der til ho vart pensjonist. Som pensjonist tok ho opp att langeleikspelet og reiste rundt og lærde nye slåttar. Ho deltok på ein del kappleikar og var med i mange folkemusikkprogram i NRK. Både i NRK og i ffolkemusikkarkivet ved Valdres Folkemuseum er det mange opptak med henne. Barbro lærde også frå seg til andre. Ho var nøye med å føre slåttane vidare i samae forma som ho sjølv hadde lært dei. Les meir her.
   
Ingrid Skattebu (1887 - ??)
var fødd på Gjæro i Volbu av foreldra Ola. O. Hegge og Marit L. Kolstad. Ingrid Skattebu var var dugande på langeleik og ei viktig kjelde for yngre langeleikspelarar.  Ola Hegge var lærar og kyrkjesongar og spela og laga langeleikar. Han vart første læremeisteren til dottera. Ingrid gifta seg med Håkon Skattebu i Brøta, som døydde ung. Ingrid dreiv såleis garden åleine til ho selde han i 1958.  Fremste læremeisteren hennar var Anne Winddingstad i Volbu og i mindre mon Marit Jonhnsrud.  Ingreid Skattebu hadde lite tid til speling medan ho dreiv garden, men etter krigen fekk ho sett botn på langeleiken, og det vart oftare spel. Saman med dottera Ingebjørg  bygde dei seg ny heim på Vange. Det vart eit sentrum for spel i bygda. Ingrid hadde langeleikelevar og Ingebjørg som var organist og kordirigent hadde også elevar både på piano og orgel. Ingrid Skattebu  var elles aktivt med på mange område i kulturlivet, i mållag, songlag, husmorloag og i bunadarbeid.
   
Olav Snortheim (1911-1988) (bilete)
frå Røn i Vestre Slidre var ein meister på langeleik, og andre eldre folkemusikkinstrument (munnharpe, lur og bukkehorn). Han lærde av mora Ragnhild fødd Nordviste og ho igjen hadde spelet frå  Kari Rudi Braute (1845-1916) som var framifrå langeleikspelar og tradisjonsberar. Faren Ola spela fele. Olav Snortheim fekk seg langeleik med ekstra melodistreng, og kunne på den måten spele tostemt. Han tok også i bruk halvtonar og nye stemmingar, og bygde ut mange låttar i sin eigen stil. Han reiste ofte på konsertar i heile landet, i folkeakademi og rikskonsertar, og vekte oppsikt med sitt virtuose spel. Han var og på konsertar i utlandet, og reiste med "Dans ropte fela". Han var mange år med på Festspela i Bergen og var med på Det Norske Teateret si Peer Gynt oppsetjing i 1961-62. Han heldt også mange kurs i spel. Han fekk ei rad 1.-permiar på kappleikar. I 1927 spela han første gong i radio. Første opptak i NRK gjorde han i 1938, og i åra 1953-1973 spela han årelg for opptak i NRK, skriv Rolf Myklebust. Han var ein av dei svært få i si tid som levde av folkemusikken.
  
Rønnaug Vangen (1898-1988) (bilete)
frå Bøverdalen er ei av dei rikaste kjeldene for vokal folkemusikk i Gudbrandsdalsen. Ho hadde songen i arv etter foreldra Barbro f. Juvland (1874-) og Ola Aukrustbakken (1873-1928). Ho vart "oppdaga" som songar så seint som i 1958, men frå den tid gjorde NRK mange opptak med henne. O.M.Sandvik gjorde elles opptak med foreldra hennar tidleg på 1900-talet.
  
 
Berit Pynten (1812-1899) (bilete)
var kanskje den fremste fremste tradisjonsberaren på langeleik på 1800-talet. Ho var frå Nord-Aurdal og gifta seg med den kjende veidemannen  Andris Skjefte i Vang, og dei busette seg på husmannsplassen Pynten som låg ved hovudvegen mellom Vang og Vestre Slidre. Berit spelte for betaling, og det var mange som stogga for å høyre og sjå henne spele. Ho spela ikkje berre med fingrane, men med heile kroppen, vert det fortalt. Og så var ho uvanleg flink til å fortelje. Også Edvard Grieg var innom og høyrde på spelet hennar. Ho drog på spelferder sørover og vestover, og tente bra med pengar. I 1865 var Ludvig M. Lindeman der og skreiv opp slåttar etter henne. Før ho døydde ga ho langeleiken sin til målaren Erik Werenskiold.  Les meir her.
 
Ola Bøe (1910-1986) (bilete) (bilete)
var frå Mosgrend'n i Vestre Slidre, men flytta alt i 1935 til Oslo og budde der til han døydde i Bærum. Han lærde først av faren Per Person Bøe (1859-1922) som var ein god spelemann, og av mora Rangdi Jacobsdotter (1867-1934) som var flink til å hulle låttar. Elles lærde han av broren Jørgen Bøe (1904-1966), og andre i heimbygda særleg Andris Øde (1875-1938), Alf Moe (1874-1959) og Olav Moe (1872-1967). I Oslo var  han ein sentral spelemann i fleire lag, Valdreslaget, Solabulaget og i Laget for Folkemusikk, og var her ein sers omtykt dansespelemann. Frå 1953 spela han ofte i NRK, og han var kjent for å kunne mange slåttar på ulike felestille. Han vart førsstemann på landskappleiken i 1969. Han var æresmedlem i Laget for Folkemusikk. I 1999 vart det utgjeve ein CD med arkivopptak av Ola Bøe.
  
Jon Rosenlid (1891-1974 )  (bilete)
var frå Fjelli i Nordfjord og var ein av dei som for alvor tok hardingfela til indre Nordfjord. Jon lærde å spele (flatfele) som smågut av gode spelemenn som Jens og Magne Maurset og kameraten sin Samuel Bergset (1888-1974), og seinare av mellom andre Ivar Kjellstad.  I 1907 reiste han til Bergen og der fekk han høre Sjur Helgeland spele på hardingfele i Vestmannalaget. Jon svart svært oppglødd for den fine klangen i hardingfela, og vart snart sjølv ein meister på hardingfele. Seinare var Jon to år heime i Nordfjord, før han busette seg fast i Bergen. Men kvar sumar var han heime i Nordfjord og tok meg seg nye slåttar som han lærde til spelemenn i sine heimegrender, ikkje minst i Hornindal. Og etter kvart var det fleire og fleire av spelemennene der som byrja bruke hardingfele, ikkje fordi  virtuosen Ivar Kjellstad gjekk over til dette instrumentet omkring hundreårsskiftet. I Bergen vart Jon Rosenlid ein svært sentral spelemann i eit par mannsaldrar. Han deltok på amnge kappleikar og var jamt mellom dei fremste. I 1929 skipa han det spelemannslaget som etter krigen vart heitande Fjellbekken, saman med Halvor Sørsdal (1899-) og Nils Furnes (1901-). Rosenlid var musikalsk leiar i Fjellbekken i ei lang årrekkje. Attåt var han spelemann i Bondungdomslaget Ervingen frå  1910 til 1965, fast hovudspelemann frå 1927. Han vart æresmedlem i Ervingen i 1965. Mellom dei mange elevane til Rosenlid var bergensaren Finn Vabø (1931-). Rosenlid laga også slåttar sjølv, kanskje den mest kjende er "Knepphallingen". Rosenlid spela i radio så tidleg som i 1934. Rolf Myklebust skriv at "Rosenlid sin musikk hadde appell  med rik klang og bankande puls, det var livsglad musikk, framand for sentimentalitet og føleri, men iblanda lyriske stemningar. Velutvikla fingerteknikk og bogeføring var sjølvsagde hjelpemiddel." 
   ..........
Magne Maurset (1824-1916)
var frå Markane på grensa mellom Stryn og Hornindal. Han var "storspelemann" på (vanleg) fele, og ein viktig tradisjonsberar av det gamle Nordfjord-spelet. Han lærde mykje av den første storspelaren i Hornindal "Kroka-Lars" (Lars Knudsen Kroken, 1807-1889) og den omreisande spelemannen Blinde-Rasmus. Magne  vart ein viktig læremeister for grannen sin Jens Maurset (1863-1927) og for storspelemannen Jon Rosenlid (891-1974) og kameraten hans Samuel Bergset (1888-1974). Jon og Samuel budde i Fjelli eit par mil unna. Magne var bøkkar av yrke og laga stampar etc. Han var ungkar og var ofte rundt om i bygdene i heile Nordfjord på salgsferd og spela i bryllup. Rolf Myklebust skriv om spelet hans: "Han skulle ha makelaust gode fingrar, lange tynne og jamne. Når han spelte "var det so uvanleg ledigt å sjå til". Han preluderte litt før han sett i gang med å spele, men då hogg han i med god takt. Han ville ikkje vite av noko saging med bogen, det merker ein og i slåttetradisjonen etter Magne, tunge og lette taktdelar er ofte samanbundne. Det hende når han hadde spelt ei lang økt at han tok ei heil strofe i eitt strøk, men då stussa dansarane og. Det var ein slags måte å kvile høgre armen på medan han spelte".  Rolf fortel også at når kameratane Jon og Samuel var i 7-års-alderen og lærde slåttar av Maurset (og betalte per slått), så lærde dei ikkje same slåttane, men lærde av kvarandre etterpå.
   
Jens Maurset (1863-1927)
var frå Markane på grensa mellom Stryn og Hornindal og var grannen til den eldre storspelemannen Magne Maurset. Jens var fotograf og budde på Tonning i Stryn sentrum. Han hadde og lært slåttar av P.M. Bolstad. Jens var gudfar til Rolf Myklebust, og spela mykje til dans saman med far til Rolf. Jens var ein framifrå spelemann både på fele og hardingfele og ein viktig tradisjonsberar. Mellom dei som lærde av han var storspelemennene Ivar Kjeldstad og Jon Rosenlid. Både Arne Bjørndal og Catharinus Elling prøvde å få skrive opp slåttar etter Maurset, men det ville han ikkje.
   
Sigurd Eggen (1883-1964)  (bilete)
 
Per Brenden (1886-1963)  (bilete)
  
Gullik Kirkevoll (1895- )  (bilete)
  
Rikkar Skjelkvåle (1890- ) (bilete)
  
Sevat Sataøen (1892-1962) (bilete)
Han var frå Ål i Hallingdal og ein av dei mest sentral i dalen i si tid. Han kunne mange slåttar og visste mykje om spelemenn og folkeminne. Han spela fleire gonger i NRK, første gong i 1949. Han vart heidersmedlem i LfS i 1961.
   
Ola Moløkken (1871-1957)  (bilete)
 
Olav Sataslåtten (1891-1971) (bilete)
Han var frå Ål i Hallingdal, og var ein sers god dansespelemann og ein viktig tradisjonsberar. Han var sjølvlærd på hardingfela og hadd visse uvanar; han brukte berre tre fingar på venstrehanda og heldt langt oppe på bogen. Han var god til å improvisere. Han spela fleire gonger i NRK. Då folkemusikkhalvtimen opna i 1933, valde Eivind Groven Sataslåtten som første spelemann. Eldste opptaket med han er frå 1939. Eivind Groven tykte godt om spelet hans og skreiv opp slåttar etter han. Springaren "Prillar-Guri" nytta han i "Symfoniske Slåttar nr 1". Sataslåtten vart heidersmedlem i LfS i 1969.
   
 Olav Sataslåtten (1891-1971) (bilete)
Olav var ein av dei fremste spelemennene i Hallingdal. Han var ein svært god dansespelemann. Då folkemusikkhalvtimen opna i 1933, valde Eivind Groven Sataslåtten som første spelemann. Han var kjent for mykje improvisasjon og godt driv i spelet sitt.
     
Torbjørg Aamlid Paus (1922-1999) (bilete)
Ho var fødd og vaks opp i Valle i Setesdal og lærde dans (Setesdalsgangar) og song (kveding) i heimegrendene, og har gjennom heile livet vore mellom våre fremst kvedarar og dansarar. Ho deltok på Landskappleiken første gongen i 1951 saman med Aslak Austad, som ho også dansa med ofte seinare, siste gong i 1993. Ho har også vunne ei rad førstepremia i kveding, der ho deltok på Landskappleiken første gong i 1958 og siste gong i 1993. Ho vann Landkappleiken i dans i 1974  og i kveding i 1958 og 1975. Som kvedar var ho med på dei tidlege plateinnspelingane med Norsk folkemusikk som NRK gjorde på 50-talet. Ein stor del av livet budde ho i Kristiansand, men flytta i seinare år attende til Valle. Gjennom store delar av livet dreiv ho aktivt som instruktør både i folkedans og i kveding, og som domar. Ho var også ei tid lærar på fleire kurs ved Valle vidaregåande skule og Valle skule og for studentar frå musikkhøgskolen. Ho var med på mange utanlandsferder både i Amerika og Europa både som dansar og kvedar. I Noregs Ungdomslag var ho også ofte med på program og tilstellingar som kvedar og dansar. Ho la ned eit stort arbeid innan mange organisasjonar, i LfS der ho var kasserar og forretningsførar for Spelemannsbladet, i Setesdal spelemannslag, i Kristiansand spelemannslag og i BUL Kristiansand, og i desse laga fekk ho også heidersutmerkingar. I begge spelemannslaga var ho æresmedlem, såvel som i LfS. Ho fekk også Siliusprisen, Valle kommune sin kulturpris og Kongens fortenstemedalje i gull. Gjennom heile livet var ho ein framifrå ambassadør for den sermerkte setesdalskulturen.
  
Peder Nyhus (1905 - 1994) (bilete)
Han var ein av dei mest sentrale tradisjonsberarar og spelemenn i landet. Han var fødd på Klasvollen ved Aursunden. Faren Sven Paulson Nyhus (1874-1929) var frå Funäsdalen i Sverike. Han var også felespelar og tok med seg mange svenske slåttar til Rørosområdet, og desse førde sonen Peder vidare. Men det viktigaste slåttetilfanget var det som fanst i distriktet frå før, særleg den rike tradisjonen etter storspelemannen Ole Henriksen Sulhus (1811-97), kalla "Sulhusgubben" . Viktigaste læremeistaren til Peder var Ola Klemetsvold (1871-1948), men han lærde ogs mykje av andre som Henrik Mølmann, Ola Sulhus, Anders Sjøvold, og brørne Henning og Johannes Ingebrigtsvold. I mellomkrigstida og etter krigen var interessa for tradisjonelt felespel lita i Rørosområdet. Men Peder Nyhus og kona Anna skapte i heimen sin Trollhaugen ved Glåmos eit senter for felespel. Og sønene, med Sven Nyhus i spissen, fekk tidleg interesse for felespelet. Peder Nyhus var sentral då Glåmos Spellmannslag vart stifta i 1950. Dei vann seg raskt eit godt rykte i distriktet og vidare om gjennom mange program i NRK, og dette vart starten for ei rik utvikling for felespelet i Røromdistriktet. Det gledde Peder Nyhus stort at sonen Sven fekk musikkutdanning og byrja skrive opp den rike tradisjonen etter faren og andre i området. Johan Falkberget hjelpte Sven med tusen kroner for at han kunne ta musikkutdanning i Oslo etter krigen. Peder Nyhus var den drivande krafta i Glåmos spellemannslag nesten til han døydde. Han var den rike slåttekjelda, og han lærte viljugt frå seg til yngre spelemenn, og delte stoffet med oppskrivarar og forskarar. Han var ein framifrå spelemann ogdå etter han nådde høg alder. Han vart æresmedlem i Landslaget for spelemenn og fekk Røros kommune sin kulturpris i 1981.
  
Mali Furunes (1888-1968) (bilete)
Mali Furunes er fødd i Vestnes i Romsdal og lærde folkedans som liten mellom anna på prestegarden (!) i bygda og møtte der også folkehøgskolelæraren Ola Aasmundstad. Mali kom til Molde som tenestejente og kom med i ungdomslaget. Ho vart med på den første turneen til Det Norske Teateret i 1913. I 1914 hadde ho første kurset sitt i folkedans for NU, og ho reiste sidan land og strand rundt og heldt kurs i folkedans og folkeviseleik - særleg i Nord-Noreg.  Ho var  kjent som ein svært dugande instruktør. I 1919 fekk ho dottera Margrete og vart einsleg mor. I 1928 vart Mali engasjert av det nyoppretta Folkemuseet i Molde - Romsdalsmuseet - og starta der landets første barneleikarring. Barneleikarringen var flink og vart godt kjent og ho dreiv han i 40 år - nesten til ho døydde. Mali budde om sumarane på museet og vintrane reiste ho som danseinstruktør. Ho laga også dansemåte sjølv til nokre songdansar. Etter krigen vart det slutt på den omfattande reisinga, og ho arbeidde då ihuga med å rekonstruere romsdalsbunaden og sydde bunader. Ho la ned eit stort arbeid med bunader for Romsdalsmuseet. For arbeidet sitt fekk ho kongens fortensmedalje i 1951.
 
Ragna Øygard () (bilete)
Rolf  Warme ( )  (bilete)
Liv Midttun (1931-1998) (bilete)
Ho var frå Eivindvik i Sogn og kom tidleg med i ungdomslagsarbeidet i heimbygda, og i slekta hennar var det mange ihuga ungdomslagsfolk og folkedansarar. Ho tok realskulen i Balestrand og husmorskule på Voss og arbeidde ei tid som handarbeidslærar i Bergen, og var aktivt med i folkedansarbeidet både på Voss og i BUL Bergen. I 1955 byrja ho å arbeide på NU-kontoret og var frå 1956 til 1964 var ho leikleiar i NU og reiste mykje rundt i laga og heldt kurs. Denne tida samarbeidde ho også nær med "nestor" i folkedansen Klara Semb. Ho la osgå ned eit stort arbeid med å halde kurs for leikrettleiarar. Etter at ho slutta i NU, var ho lærar i forming på fleire folkehøgskolar både på Nordmøre, Buskerud og Hallingdal folkehøgskole på Gol. Etter vidareutdanning var ho i mange år faglærar i forming på Åsane. Også etter at ho slutta i NU hadde Liv Midttun heldt ho mange kurs i folkedans. Ho utførte mange oppgåver for folkedansarbeidet i NU, og var ein aktiv deltakar på mange NU-stemne. Ho la også ned eit stort arbeid i revisjonsnemnda for "Norske folkedansar" både boka med songdansar og turdansar.
 
Signe Five (1877-1953) (bilete)
Var frå Five gard i Stod ved Steinkjer og voks opp i ei familie med sterke norskdomsrøter. Faren Eilert Five starta eit av dei første ungdomslaga på bygdene i 1873. Signe gjekk på Mære jordbruksskole og på Industriskolen i Oslo. Etter at ho såg leikframsyning med leikarringen til  Det norske spellaget i 1912, melde ho seg på leikkurs og vart snøgt ein dugande dansar. Ho byrja snart sjølv å halde leikkurs i Trøndelag, og gjorde det i mange år. Likeeins var ho lærar på mange kurs for leikleiarar i fylkeslaga. Ho la også ned eit stort arbeid for å gjenskape og ta i bruk att dei gamle trønderbunadane og dei fine kvitsauma pannelina.
    
Johan Austbø (1879-1945)
Austbø var lærar, dansar, kjøkemeister, folkekulturformidlar og diktar. Han voks opp i Ikjefjorden i Sogn , vart lærar, gift med Karolina Bøthun frå Fresvik, budde ei til i Os ved Bergen, men flytte seinare til Skotselv i Øvre Eiker der han var lærar og budde resten av livet. Han var ein ihuga norskdomsmann, var aktivt med i ungdomslag og leikarbeid og i Den norske folkeviseringen i byrjinga på 1920-talet. I 1939 song han nokre folkeviser i Folkemusikkhalvtimen, mellom anna visa "Den svalande vind" som han hadde skreve teksten til sjølv. Denne visa vart seinare kjent som ei folkevise frå Telemark då Lillebjørn Nilsen song ho inn på plate på 1970-talet.
 
Ove Moripen (1924-1998)
Han var frå Froland nær Arendal, og tok apotekareksamen i Oslo i 1951, og arbeide som apotekar i nokre år i Molde og så i Oslo. sidan arbeidde han mange år i Norges Apotekerforening. I 1971 fekk han løyvet til Løveapoteket i Hamar, og dreiv det til han vart pensjonist i 1994. Han gav også ut ei 100års- jubileumsbok for dette apoteket. Over alt der han budde var han aktiv innan folkedansen, heilt frå til ungdom til han vart sjuk kort tid før han døydde. Han var aktiv i BUL Molde, i Leikarringen i BUL i Oslo og var med å starta Folkedanslaget Sølja i Hamar. I Sølja var han også leiar i mange år. Han var også der med å rekonstruere Hedemarksbunaden. I fire år på 60-talet var han leiar i Leikrådet i NU. I 1963 var han stemnegeneral for den Nordiske folkedansstemna i Oslo, og han ivra sterkt for nordisk samarbeid innan folkedansen. Kona hans heitte Liv og dei hadde dottera Siri. Han fekk kongens fortensmedalje for arbeidet sitt.
  
Åsta Holth (1904-1999)
Ho voks opp og budde i Grue på Finnskogen.
Ho var aktiv i det frilynde ungdomsarbeidet heile livet, frå ho gjekk på leikkurs før ho vart komfirmert. Ho var dansar og leikleiar, aktiv i bunadarbeidet, innan teater og i lokalkulturen og den finske innvandrarkulturen på Finnskogen. Ho vil likevel særleg bli hugsa som forfattar av romanar og skodespel. I lokallaget Grue Finnskog var ho formann og styremedlem, og var aktiv i Fylkeslaget Varden der ho vart heidra med Varden-prisen. Ho gjorde eit stort arbeid for både kvinne- og mannsbunaden på Finnskogen. For teateramatørar skreiv tre skodespel. Politisk var ho overtydd kommunist.  I 1995 vart ho heidra med ei byste utafor ungdomshuset Skogheim laga av Skule Vaksvik.
   
Victor Krüger (1905-1995)
Han var frå Fusa, og kom tidleg med i ungdomslagsarbeidet, ikkje minst med amatørteater. I 1946 kom han til Oslo og vart sekretær i Oslo Fylkeslag (seinare BLS) og gjorde der eit stort arbeid. I 1947 fekk han også stillinga som landsstudieleiar i NU og i arbeidsutvalet i Statens folkeopplysningsråd. Han arbeidde også mykje i samnemnda for studiearbeid, først som sekretær, så formann frå 1948 til 1953 og frå 1961 til pensjonsalderen. I 1950 gav han ut boka "Kort og klårt om studieringen", ei bok som vart mykje nytta av ordstyrarar og lagsleiarar. Han var styremedlem i Det Norske Teateret i 20 år og styreformann i Riksgalleriet i 15 år. Som pensjonist flytta han attende til heimbygda Fusa.
   
Halldis Moren Vesaas (1907-1995)
Ho var frå Mora i Trysil og dotter til den sentrale forfattaren og NU-leiaren Sven Moren og Gudrid Breie frå Ål i Hallingdal. Ho var mykje med i ungdomslaget heime i Trysil som ungjente, men også i vaksen alder var ho oppteken av det som gjekk føre seg innan ungdomslagsrørsla og målrørsla, sjølv om det var som forfattar og omsetjar ho gjorde sin store innsats. Som småjente fekk ho oppleve Hulda Garborg instruere folkeviseleik i ungdomslaget heime, og i konfirmasjonsalderen gjekk ho sjølv på leikkurs med Klara Semb. Ho var også i unge år med på amatørteater, og var redaktør i det handskrevne bladet  i ungdomslaget "Trysil-Knut" i Trysil. Då ho flytta til Oslo, arbeidde  ho ei kort tid på lagskontoret til Oslo Fylkeslag. På Lillehammer i 1949 var ho første kvinnlege stemnetalaren på eit NU-stemne. Etter at ho gifta seg med Tarjei Vesaas og flytta til Vinje, gjorde ho mykje i ungdomslaga der også, mellom anna som formann i ungdomlaget i Ytre Vinje rett etter krigen. I 1951 skreiv ho biografien "Sven Moren og heimen hans" og seinare to minnebøker (1974 og 1976) om samlivet med mannen sin.
    
Anders Vassbotn (1868-1944)
var frå Volda på Sunnmøre, gjekk Aasvejens folkehøgskole i Hornindal, og vart ein av dei fremste leiarane for den frilyndte ungdomsrørsla både på Sunnmøre og i landet. Han var i styret for Noregs Ungdomslag i 1896-1898 og 1899-1907. I Summnøre frilyndte ungdomssamlag var han styremedlem 1895-1904 og tre periodar var han formann. Han var den som tok initiativet til det første ungdomsstemnet på Sunnmøre i Volda 1894. Desse stemna vart svært omtykte i åra framover. Vassbotn skreiv mykje i frilynde ungdomsblad, gav ut fleire skodespel for amatørteater og fleire diktsamlingar og andre bøker. Han er særleg kjent for den mykje brukte songen "Å leva det er å elska" (dikta truleg i 1893). Vassbotn var ordførar i Volda 1910-1913, stortingsmann for Venstre 1913-1930, mykje av tida formann i universitets og fagskolenemnda. Frå 1939 var han med i Nobelkomiteen.
  
Sven Moren (1871-1938)
var gjennom mange 10-år ein av dei mest sentrale personane i den frilynde ungdomsrørsla og i Noregs Ungdomslag. Han var odelsgut til Mora i Trysil, og var bonde og forfattar. I unge år var han svært aktiv i ungdomslaga i Østerdalen både som talar, inspirator og lagsbyggjar. Han var formann i NU 1899-1901 og var så med i styret heilt til 1919 - dei 4 siste år som formann. Saman med Edv. Os  redigerte han NU sitt 25-års jubileumsskrift. Han ga også ut "Songbok for skular og ungdomslag"  som kom i 7 opplag og vart svært mykje brukt i heile landet. I 1907 gifta han seg med Gudrid Breie frå Ål, som Klara Semb skal ha presentert han for på landsstemnet på Lillehammer i 1905. Sven Moren var ein framifrå talar, og vart svært mykje brukt som talar både i ungdomslag og andre lag, og han reiste som ferdatalar i NU i svært mange år til heil innpå 1930-talet. Han hadde ein eigen evne til å få kontakt med folket når han tala, var elegant og hadde humor. Han ga ut mange bøker, mellom dei den sjølvbiografiske "Gardguten og spelemannen" og i "Møte og minne" frå 1939 fortel han både om seg sjølv og andre han møtte. I 1951 gav dottera Haldis Moren Vesaas ut biografien "sven Moren og heimen hans".
   
Jens A. Myro (1921-2002) (bilete)
Jens A. Myro var i mange 10-år den fremste spelemannen i Øvre Hallingdal og ein av dei aller fremste dansespelemennene i landet. Då Jens A. Myro tok til å spele som 4-åring, hadde han ein rik speltradisjon å ause av både i slekta og heimbygda Ål. Denne første fela var det den kjende spelemannen Bråta-Per eller Peder Olsen som laga - han var bror til oldefar til Jens på farssida. Bråta-Per hadde vore tambur i det militære og var kjent bjørnejeger. I farsslekta hans finn vi også storspelemannen Ola Dekko (1858-1949) og sønene hans Knut (1885-1964) og Bottolv (1897-1973). Ola Dekko hadde elles ein yngre bror som var god spelemann og også heitte Ola Dekko, så den eldste vart kalla "Store-Dekken" og den yngste "Vesle-Dekken". Oldefar til Jens på morssida, Ola Jensen Myro (Myreguten 1817-?), var også ein viktig tradisjonsberar  ikkje minst spel frå heimstaden sin Nes etter Gudbrand-Østen og Gudbrand Skjellerud. Viktigaste læremeisteren til Jens var sambygdingeane Sevat Sataøen (1892-1962) og Olav Sataslåtten (1891-1972). Jens vart yrkesmilitær og arbeidde ved HV-skulen på Torpomoen til han vart pensjonist i 1981. Han vart gift med Anne Halvorsgard i 1947 og dei fekk to born. Gjennom heile livet var Jens ein sers aktiv spelemann, i spelemannslaget der han og var musikalsk leiar i mange år, på dansekurs, på mange kappleikar, konsertar i inn og utland og i gjestebod, mellom anna over 90 bryllup. Til saman var han spelemann på langt over 1000 ulike oppdrag. Han var den første som spela i ei kyrkje i Hallingdal  (i gravferda til Hans Nestegard) og vart i 1994 utnemnd til kyrkjespelemann i Ål.  Han var i 14 år lærar ved musikkskulen i Ål. Gjennom åra var han spelemann på ei lang rad utanlandsturar. Han spela svært ofte for dansarar på kappleikar. Han var med på over 40 Landskappleikar. På ein Landskappleik spela han for 22 par! Myro var også ein sers flink fotograf og tok ei mengd bilete frå spelemannsmiljøet. Ein del av bileta er med i den biletboka han gav ut i samarbeid med LfS. Jens spela ofte i radioen og spela inn plater. Lp-plata "Me spelar til dans" frå 1979 med Torleif  Stave på torader, vart nominert til spelemannsprisen. I 1997 kom soloplata "Hallingspel" der mange av dei beste danseslåttane hans er med.  Som pensjonist arbeidde han på Bygdearkivet i Ål og bygde opp eit stort arkiv med gamle bilete frå heimbygda og ardre kommuner i Hallingdal. I 1989 vart han æresmedlem i LfS.
 
Anders C. Kleven (1855 - 1909) (bilete)
Anders Christensen Kleven var fødd i Krødsherad men budde det meste av livet i Christiania der han var ein svært kjent felemakar og spelemann. I ungdomen var han 3 år i USA og lærde felemakararbeid hjå Peterson i Chicago og Schubert i St. Paul. Attende i gamlelandet starta han felemakarverkstad i Christiania. Han hadde verkstad ulike stader, men i 1904 etablerte han seg i Tollodgt. 28 den han fekk stor musikkforretning og fiolinmakerverkstad. I 1903 fekk han 400 kr i reisestipend, og var då innom Hill  i London og fleire kjente verkstader i Tyskland, mellom andre Giuseppe Fiorini. Ein reknar med at Kleven laga ca 130 hardingfeler og 100 fiolinar. Han fekk gullmedalje på utstillinga i Bergen i 1898 og bronse på verdsutstillinga i Paris i 1900. Verkstaden til Kleven vart i desse åra eit senter for felemakarar og spelemenn i Christiania. Mange spelemenn, fiolinistar, komponistar og andre møttest der og vart svært godt mottekne. Kleven vart grunnleggaren for felemakartradisjonen på hardingfele i hovudstaden, ein tradisjon som var svært levande i mange 10-år frå hudreårsskiftet og framover. Mellom dei hardingfelemakarane som fekk opplæring hjå Kleven var Gunnar Røstad, Torleiv Frøysaa, K.Ø. Rudi og Ole G. Skogly. Også eit par av sønene hans.  Kleven produserte sin eigen felelakk og laga også ein eigen felemodell som han brukte ein del. Han forlenga hardingfelemensuren til ca 32 cm og sette lange understrenger på hardingfela. Han var truleg også den første som tok i bruk den roseornamentikken som vart vanleg for Christiania-tradisjonen i hardingfelebygginga. Då A.C. Kleven døydde, dreiv sonen harns Erik Kleven saman med fiolinmakaren Volkmann verkstaden vidare nokre år. Som nemnt var A.C. Kleven også ein dugande spelemann, og hadde lært spel av Gudbrand Skjellerud som ung. Han var i mange år fast spelemann i norskdomslaget "Den Nationale Forening", og heldt også konsertar. Dei fleste av desse opplysningane er henta frå boka om Gunnar Røstad som Kjell Chr. Midtgaard ga ut i 1997.
   
Knut Ø. Rudi (1878 - 1972) (bilete)
Rudi var ein av våre mest kjente felemakarar i første helvta av 1900-talet. Han var også ein framifrå spelemann. Knut Øysteinson Rudi var frå Heggenes i Øystre Slidre. Han lærde å spele som ungdom i heimegrendene og byrja også å lage feler. Då han var 19 reiste han til Kleven i Oslo for å bli svenn, og hadde med seg ei fele han hadde laga. Kleven kjøpte fela for kr 35, men vekeslønna på kr 6 som Kleven kunne betale, var for lite til å leva av, så han drog attende til Valdres og arbeidde på ein nekkarverkstad. Året etter, i 1899, kunne Kleven betale kr 18 per veke, og Rudi byrja i felemakerlære, og var læregut hjå Kleven i 3 år. Gunnar Røstad arbeidde på denne tida også hjå Kleven, og Rudi lærde også av Røstad. Så dreiv Rudi eigen verkstad i Oslo fram til ca 1908 då han reiste attende til heimbygda. Her heldt han fram med felebygging og reparasjonar. I 1921 hadde han eit opphald på 3 månader i Tyskland og Østerrike for å lære meir om felebygging, og gjekk i lære mellom andre hjå Johan Stübiger som var felemakar for den keisarlege operaen i Wien. Rudi vart særleg kjent for felestrengene sine "Fanitullen", som i mange år var nesten einerådande i landet. Hjå Kleven lærde han å spinne strenger, og konstruerte sjølv ei strengemaskin då han flytta attende til Valdres. I 1926 laga han ei strengeslipemaskin som kunne slipe 60 strenger samtidig. Til saman skal Rudi ha laga ca 100 hardingfeler og ca 100 vanlege feler. På Jubileumsutstillinga på Frogner i Oslo i 1914 fekk han sølvmedalje, og på ei utstilling på Notodden fekk han gullmedalje. Rudi dreiv ikkje serieproduksjon av feler, men eksperimenterte heile tida. I seinare år freista han å la hardingfela få ei form som likna mykje på fiolinen. Stolen han nytta til hardingfelene likna på fiolinstolen, men det var mindre vellukka. Rudi laga også mange langeleikar og munnharper. Som nemnt var Rudi ein dugande spelemann og spela særleg mykje saman med sabygdingen Ola Okshovd. Han deltok på mange kappleikar og i seinare år var han ofte domar. På kappleiken til "Den Nationale Forening" i Christiania i 1902 delte han førsteplassen med Anders Stubberud. Dei fleste av desse opplysningane er henta frå boka om Gunnar Røstad som Kjell Chr. Midtgaard ga ut i 1997.
   
Torleiv Frøysaa (1867 - 1949) (bilete)
var felemakar og spelemann frå Hornnes i Aust-Agder. Han var av gamal spelemannsætt  og både faren, bestefaren og fleire av brørne hans var spelemenn, med røter frå Frøysaa i Iveland. Som ung lærde han både Frøysaa-spel og spel frå Frøyrak, særleg av Pål O. Frøyrak. Han tok utdanning som lærar og busette seg på Gjøvik der han budde storparten av livet. Han spela orgel nokre år, men sidan var det interessa for felespel og felebygging som dominerte. Han reiste rundt om i landet og lærde spel av mange kjende spelemenn, som Wilhelm Sorteberg, Gunnulf Borgen, Torkjell Haugerud, Arne Bjørndal, Haldor Meland, Sjur Helgeland, Truls Ørpen og andre. Han deltok på kappleikar og gorde det godt. omkring 1900 fekk han interesse for felebygging. Etter å ha dreve litt for seg sjølv, var han ei tid hjå Kleven i Oslo og ei tid hjå Gunnar Røstad som han rekna for viktigaste læremeisteren sin. Han bygde om og reparerte ein god del fiolinar, men av nybygging vart det berre hardingfeler. Han har truleg bygd ein del over 100 til saman, mange av dei med svært høg kvalitet. Frøysaa slutta som lærar i 1927 og flytta attende til Hornnes der han omkom i ein brann 82 år gamal. Dei fleste av desse opplysningane er henta frå boka om Gunnar Røstad som Kjell Chr. Midtgaard ga ut i 1997.
   
Ole G. Skogly (1866 - 1939) (bilete)
frå Råengrenda i Krødsherad var ein god spelemann og felebyggjar. Han lærte spel i Krødsheradstradisjon, men seinare også telespel mellom andre av Torgeir Torgeirson ("Tarjei By'n"), sonen til Myllarguten som verka som musikar og pianostemmer i Christiania. Han byrja å lage feler, og lærde i Christiania ført av sambygdingen Kleven og seinare av Gunnar Røstad. Han budde på fleire ulike plassar, og sume av felene hans er signerte Ole Haugen eller Ole G. Grønlid. Mange av felene han laga hadde sers god tonekvalitet, og nokre usignerte feler han ein trudd har vore Røstad-feler. Dei fleste av desse opplysningane er henta frå boka om Gunnar Røstad som Kjell Chr. Midtgaard ga ut i 1997.
     
Gunnar Røstad (1874 - 1949) (bilete)
Gunnar Røstad var den fremste hardingfelemakaren på 1900-talet, kanskje den beste gjennom alle tider. Han var den leiande i det blomstrande felebyggarmiljøet i Christiania i dei første 10-åra av 1900-talet. Røstad-felene er av mange spelemenn rekna som dei beste vi har, og dei er selde til høgre pris enn noko andre hardingfeler. Mange av dei beste spelemennene i landet har brukt eller bruker Røstad-feler. Likevel er mennesket Røstad gløymt av mange, og han har fått lite ære for det framifrå arbeidet sitt. Kjell Chr. Midtgaard, som i 1997 gav ut ei gild bok om Røstad, meiner det har samanheng med alkoholismen hans og det tiltakande sosiale forfallet. Dei fleste opplysningane om Røstad i denne artikkelen er henta frå denne boka.
Gunnar Martinius Andersen Røstad var fødd i Øvrebø nedst i Setesdalen. Faren var Anders Gunnarson Homme fødd i 1850 og mora Tomine Andreasdatter frå Lillesand fødd 1851. Det var 5 gutar og 5 jenter i barneflokken og Gunnar var eldst. Sjølv om mora mislikte det, byrja Gunnar tidleg å spele fele og lærde av faren og bygdespelemannen Jon Løyning. Både faren, bestefaren og oldefaren dreiv med felebygging, og Gunnar bygde tidleg si første fele, og var den einaste av søskjena som førde tradisjonen vidare. Det var den vanlege fela som vart nytta der då. Gunnar lærde felemakararbeid av Fredrik og Olav Øverland og av ein omreisande felemakar frå Tyrol. Då var Gunnar i 15-års alderen. Som 16-åring fe